همچنين اگر شمارهء ايشان بيش از دو نفر باشد [ همه پشت سر امام قرار مىگيرند ] 4 و 5 - و چنانچه همهء آنان برهنه [ و مكشوف العوره ] باشند ، امام ، در وسط مىايستد [ 1 ] . و همچنين اگر همه زن باشند [ 2 ] و اصلا مردى در بين آنان نباشد [ امام در وسط ايشان مىايستد ] .
و شايسته و لازم است كه در امام جماعت سه شرط گرد آيد : ايمان [ 3 ] ، عدالت [ 4 ] و اين كه وى از همهء افراد حاضر ، بهتر و صحيح تر قرائت بخواند [ 5 ] . حال اگر در
هامش
[ 1 ] در نهايه ( ج 1 ص 123 ) اضافه نموده : « كه اگر امام ، در يك طرف بايستد و همهء مأمومين را در جانب راست خود قرار دهد مانعى ندارد »
[ 2 ] - در نهايه ( ج 1 ص 124 ) مىگويد : مرد مىتواند بر زنها امامت كند : و همچنين زن ، مىتواند بر زنها امامت نمايد ، اما زن ، بر مردها امامت نمىكند .
[ 3 ] - ايمان ، در اصطلاح فقهاء شيعه عقيده داشتن به امامت دوازده امام است علاوه بر عقيده به سائر اركان دين . مولف در نهايه ج 1 ص 125 مىگويد : « پشت سر ناصبى ( دشمن اهل بيت ) و كسى كه على را دوست دارد ولى از دشمنان وى برائت نمىجويد ، جز در حال تقيه ، نماز مگذار و نيز نماز خواندن با فرقه هاى شيعهء غير اثنى عشرى : مانند كيسانيه ، ناووسيه ، فطحيه و واقفيه ( اين فرق فعلا وجود ندارد ) و ديگران جائز نيست » .
[ 4 ] - عدالت ، ملكه و حالتى است كه انسان را به طاعات و پرهيز از معاصى وادار مىكند . مؤلف در نهايه اقتدا نمودن به فاسق را ، هر چند شيعه بوده باشد منع فرموده است .
[ 5 ] - اين جمله ترجمهء كلمه اقرء است : و آن به گفتهء شهيد دوم ( شرح لمعه ج 1 ص 101 ) و بلكه غالب فقها ، كسى است كه قرائت را بهتر و با اتقان بيشتر اداء نمايد و به آداب و شرائط و احكام آن داناتر باشد . اما از تواريخ صدر اسلام و سيرهء نبوى بدست مىآيد كه رسول اكرم هر كس بيشتر قرآن مىدانست وى را بر ديگران امام و بلكه فرمانروا قرار مىداد ، هر چند از نظر سن و موقعيت و شخصيت از ديگران عقب تر مىبود .