رهنمود از آيات
از آيه فوق شناخت و معرفتهاى ذيل مورد استفاده قرار مىگيرد :
الف : از هر غنيمت خُمس آن بايد اخذ گردد ، حال غنيمت چيست ؟
در زبان عربى واژهء ( غنيمة ) - كه در آيه خمس به آن اشاره شده - به معنى ( درآمد آسان ، بدون زحمت و مشقت ) « 1 » و يا ( آنچه انسان به دست آورد چه از سوى دشمن و يا جز آن ) « 2 » آمده است . و نيز ( اغتنام الفرص / غنيمت شمردن فرصتها ) گفته مىشود ، يعنى : به دست آوردن فرصتها و استفاده كردن از آنها .
سياق آيات قرآن ، واژهء ( غنيمت ) را به معنى آنچه مسلمانان در جنگ بدست آورند ، به كار گرفته است ، و اين امر باعث شده است كه بعضى اين واژه را مخصوص به اين معنى بداند .
ولى اين استفاده دليلى بر اختصاص بودن آن نيست گويا اين كلمه و واژه با اصطلاح ( عفو ) و ( انتقال ) كه در آيات زير آمده است همانندى دارد .
خداوند مىفرمايد :
( خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ ) « 3 » .
« ( اى رسول ) راه عفو « 4 » و بخشش پيشگير و نيكوكارى امر كن و از
هامش
( 1 ) - لسان العرب و تاج العروس : « كلّ ما فاز به امرء من غير مشقّة » .
( 2 ) - مفردات راغب : « كلّ مظفور به من جهة العدى وغيره » .
( 3 ) - سورهء اعراف ، آيهء 199 .
( 4 ) - برخى مفسّران واژهء ( عفو ) را در اين آيه به ( مازاد بر معاش و صدقاتى كهدادنش براى مسلمانان آسان است ) معنى كردهاند .