اما دو منبعى كه امامان با مراجعه به آنها و از طريق آنها علم خود را از پيامبر ( ص ) به دست مىآورند ، كتاب و سنت است . امام صادق ( ع ) روايت كرده است كه پيامبر ( ص ) فرمود : « هر حقى ، حقيقتى دارد و هر امر درستى ، نورى دارد . . . پس آنچه را موافق با قرآن است بگيريد و آنچه را مخالف با كتاب خداست ، واگذاريد ( زيرا قرآن نور است و حقيقت كه مردم را به راه حق و صواب راهنمايى مىكند ) . امام صادق ( ع ) نيز فرمود : « هرگاه حديثى به شما رسيد و از قرآن يا سخن پيامبر گواهى بر آن يافتيد ، آن را بگيريد و گرنه براى آورندهاش سزاوارتر است ( آن را نپذيريد و به گويندهاش برگردانيد ) . همچنين فرمود : « هر موضوعى بايد به كتاب و سنت ارجاع شود . . . » « 1 » . شيعه اماميه كتاب و سنت را به منزلهء منبع قانونگزارى در اسلام گرفتهاند . چنانكه امام باقر ( ع ) فقيه حقيقى را چنين توصيف كرده است : او كسى است كه به سنت پيامبر ( ص ) چنگ زند . همچنين فرمود : « هركسى را جوشش و آرامشى است . آنكه آرامشش بهسوى سنت باشد ، به راه راست رفته و كسى كه آرامشش به بدعت باشد ، گمراه شده » . همچنين فرمود : « هركه از سنت تجاوز كند ، بايد به سنت برگردد . » « 2 »
شيعه از عمل نمودن برطبق قياس خوددارى كرده و آن را بدعت [ در دين ] مىداند .
روايت شده است كه امام صادق ( ع ) فرمود : قياسكنندگان ، علم را از راه قياس جستند و قياس جز دورى از حق بر آنها نيفزود . همانا دين خدا با قياس درست نمىشود . » همچنين روزى به گروهى از شيعيان فرمود : « . . . كسانى كه پيش از شما هلاك شدند ، به واسطهء عمل به قياس هلاك شدند . . . » . در اين حديث امام از ابو حنيفه انتقاد كرد ، چرا كه « او مىگفت : على ( ع ) چنان گفت و من چنين مىگويم و صحابه چنان گفتند و من چنين مىگويم » . روزى ابا الحسن اول ( ع ) ( يعنى حضرت رضا ( ع ) ) به يونس بن عبد الرحمن فرمود : « هرگز بدعتگذار مباش ، هركسى به رأى خويش توجه كرد ، هلاك شد . . . » « 3 » .
هامش
( 1 ) - كلينى ، كافى ، ج 1 ، ص 69 .
( 2 ) - ايضا ، ج 1 ، ص 70 - 1 .
( 3 ) - ايضا ، ج 1 ، ص 56 - 7 .