ابو ذر عصاى خود را بلند كرد و بر سينه او زد و به او گفت : اى يهودىزاده ! با چه جرأت و گستاخى در دين ما گستاخى مىكنى ؟ عثمان به ابو ذر گفت : چقدر مرا اذيت مىكنى ! برو ديگر ترا نبينم كه بسيار مرا آزردى ، پس ابو ذر به شام رفت . معاويه به عثمان نوشت كه ابو ذر مردم را به دور خود جمع مىكند و آنها را بر ضد تو تحريك مىكند ، بيم آن دارم كه آنها را عليه تو بشوراند . چنانچه به اين مردم نيازمندى ، اجازه ده تا او را نزد تو فرستم ؟ عثمان نوشت كه او را بفرستد . معاويه ابو ذر را با شترى ( كه جهاز چوبين داشت ) به مدينه فرستاد . . . » « 1 » .
در اينجا مايلم خواننده را به چند مطلب آگاه نمايم :
1 - منشأ نظريات ابو ذر در مورد مال روشن است . هنگامى كه ابو ذر نظر خود را در مورد مال خاص و عام ( شخصى و يا بيت المال ) بيان مىكرد ، تحت تأثير شخص يا اشخاص معينى قرار نگرفته بود و آن را در محيط مدينه از تعاليم اسلام فراگرفته بود .
زيرا ابو ذر در مدينه و قبل از رفتن به شام هنگامى كه يك يهودىزاده به نام كعب مىخواست ، در مورد قضيه مال كه به نظر ابو ذر شايستگى دخالت در آن را نداشت ، اظهار نظر نمايد ، بر او خشم گرفت ؛ درحالىكه سازندگان داستان ابن سبا چنين وانمود مىكنند كه هنگامى كه ابن سبا در شام بود ، نظريات خود را در مورد مال عام و خاص به ابو ذر تعليم مىداد و ابو ذر آراء خودش را از او فراگرفته بود « 2 » .
2 - مكان اين گفتگو و مناقشه و نيز اشخاصى كه در آن شركت داشتند . از گفتار مسعودى كه قبلا به آن اشاره شد ، چنين به دست مىآيد كه بحث و نزاع در مورد مال ابتدا بين عثمان و ابو ذر در مدينه واقع شد ، درحالىكه سازندگان داستان ابن سبا آن را نخستينبار بين معاويه و ابو ذر در شام دانستهاند .
3 - زمان بحث و نزاع . سازندگان داستان ابن سبا زمان اين بحث را در سال 30
هامش
( 1 ) - مسعودى ، مروج الذهب ، ج 2 ، ص 228 .
( 2 ) - طبرى ، ج 3 ، ص 335 .