گرديد « 1 » . طبرى روايت كرده كه وى فردى يهودى بود از اهل صنعاء ، مادرش كنيزى سياهپوست بود « 2 » ، هوتسما مىگويد : « اينكه مورخين مسلمان عبد الله بن سبا را به لقب ابن السوداء خواندهاند ، بدان جهت بود كه او را منسوب به مادرش نمودهاند و وى كنيزى سياهپوست بوده است . او ( عبد الله بن سبا ) يهودى و از اهل صنعاء بود » « 3 » .
سعد اشعرى علىرغم اينكه در كتاب خود گفتهء گروهى از دانشمندان را دربارهء اينكه عبد الله بن سبا يهودى بوده است ، نقل كرده ، عقيده دارد : وى عرب و اصالتا يمنى بوده است ، او مىگويد : وى ( عبد الله بن سبا ) همان عبد الله بن وهب راسبى همدانى است .
سپس نقل مىكند كه عبد الله بن حرس و ابن السوداء او را در ترويج عقايد و به دست گرفتن سرپرستى اين فرقه يارى كردند « 4 » .
بنابراين چهبسا سعد اشعرى از نخستين كسانى باشد كه بخواهد با اثبات عرب بودن ابن سبا در يهودى بودن او شك نمايد و معتقد باشد كه اين شك نتايج مهمى دربر دارد ، زيرا يكى از اهداف ترويجكنندگان داستان ابن سبا آن است كه بگويند : چون نخستين كسى كه قائل به وصيت پيامبر ( ص ) براى امامت على ( ع ) شد ، عبد الله بن سباى يهودى الاصل بود ، بنابراين اصل تشيع از يهوديت سرچشمه گرفته است و سعد اشعرى با شك در يهوديت ابن سبا مىخواهد ، اين هدف ترويجكنندگان داستان ابن سبا را بىاثر و باطل نمايد .
[ آراء درباره آغاز پيدايش نظريات سبائيه ]
در اينكه پيدايش نظريات و آراى سبائيه ازچه زمانى بوده است و ازچه مكانى اين آراء ظاهر شده است ، اختلافاتى وجود دارد ، نوبختى مىگويد : « زمانى كه على ( ع ) به شهادت رسيد ، كسانى كه قائل به امامت آن حضرت بودند باهم اختلاف نمودند . . . و به سه گروه تقسيم شدند . فرقهاى گفتند : على ( ع ) كشته نشده و نمرده است . . . » . اين فرقه
هامش
( 1 ) - ايضا ، ص 20 .
( 2 ) - تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 459 ؛ محمد بن يحيى . ، التمهيد و البيان فى مقتل العثمان ، بيروت 1961 ، ص 55 .
( 3 ) -Houtsma , M . Th . Ibnsaba ; Ency . Ofjslam , I , P . 29 .( 4 ) - المقالات و الفرق ، ص 20 .