نزديك مدينه . در حديث آمده است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به محل چاه اهاب آمد و فرمود : زود باشد كه ساختمانها به اين مكان برسد . . . سمهودى مىنويسد : اين چاه در حرّهء غربى قرار دارد و ظاهرا همان چاهى است كه امروزه - در زمان سمهودى به « زمزم » معروف است .
بعضىها آن را به صورت « يهاب » - به كسر ياء - و بعضى به صورت « نهاب » - با نون روايت كردهاند .
[ اهلال :
به معناى بلند كردن صدا به گفتن لبّيك است و به كسى كه هنگام محرم شدن براى حج يا عمره تلبيه مىگويد ، گفته مىشود : « أهلّ بحجّة أو عمرة » و به جايگاه اهلال « مهلّ » مىگويند . « 1 »
بلند گفتن تلبيه براى مردان مستحب است . ]
[ ايّام تشريق :
به سه روز پس از عيد قربان ؛ يعنى روزهاى يازدهم ، دوازدهم و سيزدهم گفته مىشود . براى آنكه از « تشريق اللّحم » گرفته شده كه به معنى قطعهقطعه كردن گوشتهاى قربانى و خشك كردن آنها در آفتاب است و يا از جملهء « أشرق ثبير كيما نفير » اخذ شده كه در زمان جاهليت حجاج آن را خطاب به كوه ثبير مىگفتهاند ؛ يعنى « اى ثبير بتاب تا ما كوچ كنيم » و به گفتهء ابن اعرابى آنها براى قربانى به انتظار طلوع خورشيد بر كوه ثبير بودهاند و لذا چنين مىگفتهاند . « 2 » ]
[ ايّام حج :
از روز هشتم ذى حجه آغاز مىشود و با پايان اعمال حج پايان مىيابد و هر يك از ايام آن داراى نام خاصى است .
روز هشتم : روز ترويه
روز نهم : روز عرفه
روز دهم : يوم النحر و يوم الأضحى
روز يازدهم : يوم القرّ
روز دوازدهم : يوم النّفر الأوّل روز سيزدهم : يوم النّفر الثانى « 3 » ]
( 1 )
ايكه :
اين كلمه كه در قرآن آمده است ، زيستگاه قوم شعيب عليه السّلام بوده است . ايكه در لغت
هامش
( 1 ) . لسان العرب ، ج 11 ، ص 701 ، مادهء « هلل » .
( 2 ) . لسان العرب ، ج 10 ، ص 176 مادهء « شرق » .
( 3 ) . لسان العرب ، ج 12 ، ص 649 مادهء « يوم » و ص 419 مادهء « علم » .