( 1 )
اعوص :
در اخبار مربوط به غزوهء احد از اين محل ياد شده است . اسماعيل بن عمرو بن سعيد بن عاص كه شخص محترم و شايستهاى بود و خود را به حكومت بنى اميه آلوده نكرد ، در اعوص سكونت داشته است . عمر بن عبد العزيز مىگفت : اگر مىتوانستم خلافت را به كسى واگذار كنم آن را فقط به يكى از اين دو نفر مىسپردم ؛ صاحب و مالك اعوص ، يا به اعمش بنى تميم ؛ يعنى قاسم بن محمد .
اعوص در ده ميل و اندى شرق مدينه واقع است . . . گفتهاند : اعوص همان وادىاى است كه فرودگاه فعلى مدينه ( 1408 ه . ق . ) در آن قرار دارد .
[ افاضه :
افاضه به كوچ كردن دسته جمعى از مكانى ، پس از تجمّع در آنجا گفته مىشود « 1 » و افاضهء از عرفات به سوى مشعر الحرام و از مشعر به سوى منا نيز به همين معنا است .
وقت اضافه از عرفات ، پس از غروب روز عرفه و وقت افاضه از مشعر ، پس از طلوع آفتاب روز دهم ذى حجه است . البته كسانى كه عذر شرعى دارند ، مىتوانند شبانه از مشعر به منا بروند . « 2 » در سورهء مباركهء « بقره » فرموده است :
. . . فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ وَ اذْكُرُوهُ كَما هَداكُمْ وَ إِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ . ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
. « 3 »
« . . . هنگامى كه از عرفات كوچ كرديد ، خدا را نزد مشعر الحرام ياد كنيد . او را ياد كنيد همانطور كه شما را هدايت كرد و قطعا شما پيش از اين ، از گمراهان بوديد .
سپس از همانجا كه مردم ( به سرزمين منا ) كوچ مىكنند ، كوچ كنيد و از خدا آمرزش بطلبيد كه خداوند آمرزندهء مهربان است . » ]
( 2 )
افراق :
جايى است در مدينه كه باغهاى خرما در آن وجود داشته است . مالك بن انس از عبد اللّه بن ابى بكر بن محمد بن عمرو بن حزم روايت كرده كه جدّش
هامش
( 1 ) . لسان العرب ، ج 7 ، ص 211 مادهء « فيض » .
( 2 ) . ينابيع الفقهيّه ، كتاب حجّ سرائر ، ص 511
( 3 ) . بقره : 198 و 199