قُلْ قِتالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ كُفْرٌ بِهِ . . .
. « 1 »
از تو دربارهء جنگ در ماه حرام مىپرسند ، بگو جنگ در آن گناه بزرگ و بازداشتن از راه خدا و كفر به او است . ]
[ اشهر معلومات :
يعنى ماههاى معلوم و مشخص كه همان ماههاى حج مىباشند ؛ چنان كه در صحيحهء معاوية بن عمار از ابا عبد اللّه الحسين عليه السّلام ، آيهء شريفهء
الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ . . .
« 2 » به شوال ، ذو القعده و ذو الحجّه ، تفسير شده است . « 3 »
البته نظريات ديگرى نيز در اين زمينه وجود دارد ، ولى صاحب جواهر با استناد به همين صحيحه و برخى دلايل ديگر ، همين قول را برگزيده است . « 4 » ]
( 1 )
اصابع ( ذات ) :
در بيت زير از حسان بن ثابت نام اين مكان برده شده است :
عفت ذات الأصابع فالجواء * إلى عذراء منزلها خلاء
( 2 )
أصافر :
ياقوت مىنويسد : اصافر گردنههايى است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله هنگام رفتن به بدر ، از آنها عبور كرد .
بكرى مىنويسد : كوههايى است نزديك جحفه واقع در جانب راست جادهء مدينه به مكّه . در داستان عمرو بن اميّه ضمرى كه ابو داود آن را روايت كرده ، از اصافر نام برده شده است .
گفتهاند : اصافر حدود بيست و پنج كيلومترى شمال شرقى رابغ واقع شده است . بنابراين ، رابغ و اصافر دو جاى متفاوتند .
( 3 )
اصيهب :
مصغّر « اصهب » است ، به معناى سرخ مايل به زردى ( بور ) . آبى است نزديك مروّت واقع در سرزمين بنى تميم كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله آن را به اقطاع حصين بن مشمت داد .
( 4 )
اضافر :
به گفتهء سمهودى ، اضافر جمع « ضفيره » است به معناى ريگ دراز كج .
نام گردنههايى است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله بعد از ترك ذفران به جانب بدر آنها را پيمود . ذو الاضافر : تپههايى هستند در دو ميلى هرشى كه به اين تپهها نيز اضافر مىگويند .
جاسر مىگويد : اضافر همان اصافر
هامش
( 1 ) . بقره : 217
( 2 ) . بقره : 197
( 3 ) . وسائل ، ج 11 ، ص 271
( 4 ) . نك : جواهر ، ج 18 ، صص 12 و 13