دليل نامگذارى اين ستون به ستون مربّعة القبر آن است كه به نقل ابن شهرآشوب ؛ هنگامى كه امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السّلام به كمك سه تن از مهاجرين ؛ يعنى عباس و فضل و اسامه ، خواستند بدن شريف پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله را به خاك بسپارند ، انصار از امير مؤمنان عليه السّلام خواستند تا يكى از آنان نيز براى دفن بدن حضرت وارد قبر شود ، حضرت « أوس بن خوليّ » را به داخل قبر فرستاد ، پس از آنكه جسد مبارك پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را در قبر گذاشتند ، امير مؤمنان به اوس گفت :
« اخرج و ربّع قبره » ؛ « بيرون شو و قبر را چهار گوشه بساز » . « 1 » وجه ديگرى نيز به چهار ديوارى كشيدن دور آن اشاره دارد .
و از آنجا كه اين ستون داخل پنجرهاى است كه قبر چهار گوشه حضرت واقع است به آن اسطوانه ( ستون ) مربعة القبر گفته شده است .
2 . استوانهء محرس يا ستون امير مؤمنان عليه السّلام :
محرس به محلّ نگهبانى و حراست گفته مىشد ؛ زيرا على بن ابى طالب عليه السّلام در كنار اين ستون به منظور نگهبانى از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله مىنشست و نيز نمازگاه و مصلّاى امير مؤمنان بوده ، لذا به نام آن حضرت شناخته شده است .
اقشهرى مىنويسد : شهرت اين ستون به مصلّاى على بن ابى طالب عليه السّلام به اندازهاى است كه بر كسى از اهل مدينه پوشيده نيست . ستون ياد شده از سمت شمال ، پشت ستون توبه و در برابر خانهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ( كه اكنون مرقد مطهّر آن حضرت است ) قرار داشته و از آن در ، براى برگزارى نماز به مسجد مىآمده است . « 2 »
اين ستون فعلا در كنار ضريح مطهر قرار گرفته و از اين رو ، زائران از فيض خواندن نماز در كنار آن محروم مىباشند و بر آن « اسطوانة الحرس » نوشته شده است .
3 . استوانهء سرير :
در سمت شرقى ستون توبه واقع شده و به ضريح مطهّر چسبيده است . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در ايام اعتكاف ، در كنار آن به اعتكاف مىپرداخت و تختخوابش را - كه از چوب نخل بود - در كنار آن مىگذاشت
هامش
( 1 ) . مناقب آل ابى طالب ، ج 1 ، ص 227
( 2 ) . مطرى : 31 ؛ سمهودى ، ج 2 ، صص 448 و 449