شيخان دو دژ هستند .
( 1 ) - نيز گفت : عبد العزيز از زبير بن موسى مخزومى ، از محمد بن عبد اللّه بن ابى اميّه ، از امّ سلمه خبر داد كه : در مسجد بدائع مقدارى گوشت بريان براى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بردم . آن حضرت گوشت را ميل كرد و شب را در آنجا به سر برد و صبح به طرف احد رفت .
( 2 ) - از ابن ابى يحيى ، از هشام بن عروه نقل شده ، آن غارى كه خداوند تبارك و تعالى در قرآن از آن ياد كرده ، همان غارى است كه در مكه واقع است و ( از او نقل شده كه ) پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر ابو ايوب انصارى وارد شد و سپس به علو مدينه رفت . ( و نيز از او نقل شده كه ) پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در مسجد سجده در معرّس نماز خواند .
( 3 ) - ابو غسان گفت : مالك از نافع ، از ابن عمر برايم نقل كرد كه : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در بطحا كه در ذو الحليفه است توقف كرد و در آنجا نماز خواند . او گفت : ابن عمر نيز ( به تأسى از پيامبر اين كار را مىكرد .
( 4 ) - ابن ابى يحيى ، از قول كسى كه از ثابت بن مسحل شنيده بود كه او از قول ابو هريره مىگفت : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در مسجد شجره ، روبه سمت ستون وسطى نماز خواند . اين ستون در جاى درختى است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله رو به سمت آن نماز مىخواند .
( 5 ) - ابن ابى يحيى ، از محمد بن عقبه ، از سالم ، از ابن عمر نقل كرده كه : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در شجرهء معرّس نماز خواند و مصلّاى آن حضرت در شجره در مسجد ذو الحليفه و در ذو الحليفه بوده است . « 1 »
( 6 ) - احمد بن عيسى ، از عبد اللّه بن وهب ، از يونس ، از ابن شهاب براى ما نقل كرد كه : عبيد اللّه بن عبد اللّه بن عمر ، از
هامش
( 1 ) . از مجموع اخبارى كه از عبد اللّه بن عمر در وفاء الوفا ، ج 3 ، ص 1002 روايت شده ، برمىآيد كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در ابتداى سفرش ، شب را در ذو الحليفه گذراند و در مسجد آن نماز خواند ؛ نيز برمىآيد كه آن حضرت هرگاه به مكه مىرفت و در مسجد شجره نماز مىگزارد ؛ نيز در بطحاى ذو الحليفه توقف كرده و در آنجا نماز خوانده است .
همچنين آمده است كه در فاصلهء يك تيررس يا كمى بيشتر از سمت قبلهء مسجد اول ذو الحليفه ، مسجد ديگرى وجود دارد كه به آن مسجد الغرس مىگويند . بناى اين مسجد قديمى است و بعيد نيست كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در آن نماز خوانده باشد .