مسجد اجابت گرديد و سپاه اسلام پيروز شد و يا به قولى علتش آن است كه خداوند در آنجا سورهء فتح را بر پيامبر نازل كرد . در اطراف مسجد فتح ، چند مسجد ديگر وجود دارد كه هر يك از آنها به يكى از اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت داده مىشود و به مجموع آنها « مساجد سبعه » مىگويند . به استثناى مسجد فتح ، بقيهء اين مسجدها ، ريشهء تاريخى مشخصى ندارند .
11 - ( 1 )
مسجد بنى حرام :
مقصود مسجد كبير بنى حرام است . اين مسجد در قريهء بنى حرام ، واقع در شعب ( درّهء ) آنان بوده است . اين شعب در غرب كوه سلع قرار دارد ؛ يعنى اگر كسى از راه « الطريق القبليه » به سمت مساجد فتح برود ، شعب مذكور در سمت راست او واقع مىشود و اگر از مساجد فتح به سمت مدينه برود در سمت چپ او قرار مىگيرد . هنگامى كه از بطن يا وادىاى كه مساجد فتح در آنجاست به سوى مدينه عبور مىكنى ، بعد از آن با بطن پهناورى از سلع روبهرو مىشوى .
اين توصيفات در قرن هشتم صورت گرفته كه قريهء بنى حرام در آن واقع شده است .
12 - ( 2 )
مسجد كهف بنى حرام :
روايت شده كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در روزهاى جنگ احزاب ، از چشمهاى در محل كهف بنى حرام وضو گرفت و در آنجا نشست و به قولى ، شب را در آن محل گذراند . ابن شبّه از اين غار به نام « كهف سلع » ياد كرده است و در طبرانى به نام كوهى كه غار در آن است ؛ يعنى كوه « ثواب » ناميده شده است . ممكن است ثواب نام قسمتى از كوه سلع باشد .
سمهودى مىنويسد : ظاهرا اين غار همان است كه هرگاه كسى از راه الطريق القبليه ، از مدينه به مساجد فتح برود ، نزديك بطنى كه همان شعب يا درهء بنى حرام است ، در سمت راست او مىافتد . در اينجا مجراى سيلى است كه از سلع به بطحان جارى مىشود .
هنگامى كه انسان داخل اين مسيل شود و از سلع به جانب مشرق ، اندكى بالا رود ، كهف يا غار در سمت راست او قرار مىگيرد . زمانى كه در سلع باران مىبارد ، سيل ياد شده جارى مىگردد و در آنجا نقاطى است كه آب در آنها جمع مىشود و سپس جريان مىيابد . اين