ذيل پارهاى اعلام ذكر شده است .
مساجد منسوب به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در جاهاى زير تعيين شدهاند :
1 - مساجد مدينهء منوره و حومهها و نواحى آن .
2 - مساجد واقع در ميان مدينه و مكّه .
3 - مساجد واقع در ميان مدينه و تبوك .
4 - و مساجدى ديگر . اكنون به ثبت و بيان مساجد نبوى ، بر حسب اين توزيع جغرافيايى مىپردازيم :
( 1 )
مساجد مدينه و حومههاى آن :
1 - ( 2 )
مسجد مصلّا -
مسجد العيد : از اوصاف و ويژگىهايى كه براى اين مسجد ذكر شده ، برمىآيد ، مسجد ياد شده در محلّ مسجدى است كه امروزه به نام مسجد الغمامه شهرت دارد و نزديك مسجد على عليه السّلام و مسجد ابى بكر مىباشد .
2 - ( 3 )
مسجد قبا :
در جنوب مدينه واقع شده و حدود پنج كيلومتر با مسجد النبى فاصله دارد .
3 - ( 4 )
مسجد ضرار :
اين مسجد از مسجدهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نيست بلكه منافقان آن را ساختند . گفته مىشود نزديك مسجد قبا بوده است .
4 - ( 5 )
مسجد جمعه :
در وادى رانوناء جاى دارد . مىگويند نخستين مسجدى است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله نماز جمعه را در مدينه ، در آنجا ، اقامه كرد . اين مسجد در ميان قبا و مركز مدينه ، در سمت راست « الخط النازل » يا « شارع قباء النازل » ، واقع شده است .
5 - ( 6 )
مسجد فضيخ :
( به فتح فاء و كسر ضاد ) ، در شرق مسجد قبا بر روى يك تپه قرار دارد . در سبب نامگذارى اين مسجد اتفاق نظريه نيست . اما طبق مشهورترين اقوال در اين باره ، علّت تسميهاش بدين نام آن است كه گروهى از انصار ، قبل از تحريم شراب ، در محل اين مسجد « فضيخ » ( شراب خرما ) مىنوشيدند و چون خبر تحريم خمر را شنيدند سر مشكها را باز كردند و هرچه شراب در آنها بود بر زمين ريختند و به اين دليل آنجا را مسجد فضيخ ناميدند .
زمانى كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بنى نضير را محاصره كرد ، خيمهء خود را نزديك مسجد فضيخ برپا كرد .