طبق محاسبات دانشمندان هيئتدان سابق ، عرض مدينه 25 درجه و طول آن 75 درجه و 20 دقيقه مىباشد .
طبق اين محاسبه ، قبلههايى كه در مدينه استخراج مىشد ، با محراب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كه اكنون به همان وضع سابق مانده است ، تطبيق نمىنمود . اين گونه اختلاف باعث تحيّر عدهاى از اهل فن شده بود و گاهى هم توجيهاتى براى رفع اختلاف مىكردند .
ولى اخيرا ، دانشمند معروف « سردار كابلى » روى مقياسهاى امروزى اثبات كرد كه عرض مدينه 24 درجه و 57 دقيقه و طول آن 39 درجه و 59 دقيقه است .
نتيجهء اين محاسبه اين شد : قبله مدينه نقطهء جنوب است و يا 45 دقيقه انحراف از آن اين استخراج درست با محراب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بدون كم و زياد انطباق دارد و اين يك كرامت غيبى است كه در آن روز با نبودن كوچكترين وسايل علمى ، در حالت نماز ، چنان از بيت المقدس متوجه كعبه گرديد كه كوچكترين انحراف در توجه او به كعبه پديد نيامد . امين وحى دست او را گرفت و متوجه كعبه نمود . « 1 »
[ محراب تهجّد :
اين محراب خارج از مقصوره حضرت فاطمه عليها السّلام ، در قسمت شمالى حجرهء آن حضرت بوده ؛ يعنى بين شباك حجره حضرت فاطمه عليها السّلام و محل اهل صفه قرار داشته است .
و پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله جهت برگزارى نماز شب به آنجا مىرفته و عبادت مىكرده است و اين مكان در كنار ستون تهجّد بوده كه در قرون بعد ، محرابى در آنجا برپا ساختند و به محراب تهجّد ؛ يعنى محراب شبزندهدارى و عبادت ، معروف گرديد .
محراب تهجّد كه در بسيارى از منابع ، تحت عنوان « اسطوانهء تهجّد » نامبرده شده توسط حكومت سعودى برچيده شده است . « 2 » ]
[ محراب فاطمه عليها السّلام :
اين محراب در جنوب محراب « تهجّد » ، داخل مقصوره ، يا حجرهء حضرت فاطمه عليها السّلام
هامش
( 1 ) . فرازهايى از تاريخ پيامبر اسلام ، صص 219 و 220
( 2 ) . مدينهشناسى ، ج 1 ، صص 100 تا 103 با تلخيص و تغيير مختصر .