مدفن موسى عليه السّلام در مدين ( و بنا به قولى :
در اريحاء ) مىباشد . اما بنا به روايت مشهور ، موسى عليه السّلام پيش از ورود به فلسطين از دنيا رفت و يهود بعد از وفات موسى به رهبرى يوشع وارد فلسطين شدند .
دباغ مىنويسد : موسى از فراز كوههاى بلند شرق اردن ، كشور ما فلسطين را ديد ، بدون آنكه موفق شود قدم به خاك آن نهد . به روايتى ، آن حضرت در كوه « بنا » ، واقع در ده كيلومترى شمال غربى مأدبا ، در شرق اردن دفن شده است . بسيارى از دانشمندان گفتهاند كه « سياغه » ، واقع در شمال كوه بنا ، همان جايى است كه موسى عليه السّلام از آنجا فلسطين را ديد و همانجا درگذشت و همانجا به خاك سپرده شد . در غور اريحا در فاصلهء 32 كيلومترى قدس قبرى است كه به حضرت موسى عليه السّلام نسبت داده مىشود و بر روى آرامگاهش گنبدى است كه الملك الظاهر بيبرس در سال 668 ه . ق .
آن را ساخت . . . اما بايد دانست كه اين قبر آرامگاه حضرت موسى عليه السّلام نيست ولى با اين حال عامهء مردم ضريح برپا مىكردند و براى زيارت آن مراسم راه مىانداختند كه البته اين اقدام آنها اهداف زيادى داشت كه اينجا جاى ذكر آن نيست .
( 1 )
كدا ( امّ كدا ) :
از قريههاى خيبر است .
مىگويند نبرد سرنوشتساز ميان مسلمانان و يهود در همينجا به وقوع پيوست . كدا در جنوب غربى قريهء « الشريف » قرار گرفته و حدود چهار كيلومتر با آن فاصله دارد . در نزديكى آن مسجدى است كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت داده مىشود .
( 2 )
كداء :
( به فتح و مدّ ) و « كدى » ( به ضم و قصر ) و « كدىّ » ( به ضمّ اول و فتح دوم و ياى مشدّد ) ميان اين اعلام خلط شده است .
به احتمال زيادتر « كداء » همانجايى است كه مسلمانان در روز فتح مكه از آنجا وارد ( مكّه ) شدند . حسّان ( بن ثابت ) گفته است : « اگر سواران و اسبهاى ما را نمىبينيد ، آنها را در حال برانگيختن گرد و غبار ، در كداء رها كردهايم . »
كداء همان است كه امروزه به نام « ريع « 1 » الحجون » معروف است و راه آن
هامش
( 1 ) . ريع در لغت به معناى پشتهء بلند ، جاى بلند ، راه بازشده ميان دو كوه است .