بخيل و لا ركاب » ؛ « 1 » « بدين ترتيب ، فدك به شخص پيامبر تعلّق گرفت ؛ زيرا براى تصرّف آن ، هيچ اسب و استرى تاخته نشد . » « 2 »
سپس آيه شريفهء
« فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ
. . . » ؛ « 3 » نازل شد و جبرئيل امين عليه السّلام منظور از نزديكان را حضرت فاطمه عليها السّلام معرفى كرد .
به نوشتهء مفسّران و محدّثان شيعى و سنّى : « لمّا نزلت . . .
فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ . . .
دعا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فاطمة عليها السّلام و أعطاها فدكا » . هنگامى كه آيهء ياد شده نازل شد ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فاطمه عليها السّلام را خواست و به او فدك را عطا كرد . « 4 »
سيد بن طاووس در كتاب سعد السعود ، به نقل از تفسير محمد بن عباس بن على بن مروان نقل مىكند كه اين روايت به بيست سند نقل شده است . « 5 »
از آن پس ، فدك به مالكيت حضرت زهرا عليها السّلام درآمد و در زمان حيات پدر بزرگوارش در اختيار آن حضرت قرار داشت ، ولى پس از رحلت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فدك با توسل به قدرت از حضرت فاطمه عليها السّلام گرفته شد . « 6 » ]
( 1 )
فرده :
( به فتح اول و سكون دوم ) ، در خبر مربوط به اسلام آوردن زيد الخير ( الخيل ) از اين نام خاص ياد شده است .
فرده مكانى است در سرزمين طئ كه بين آن و « قرده » خلط شده است .
- « قرده » در حرف قاف .
( 2 )
فرش :
( به فتح اول ) ، وادى يا رودخانهاى است ميان غميس الحمام و ملل . فرش و صخيرات الثمام يا صخيرات اليمام ، منزلگاههايى بوده كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله هنگامى كه از مدينه به سوى بدر حركت كرد ، در آنها فرود آمد . زمانى كه از راه بدر از مدينه به مكه مىرويد ، پيش از آنكه به وادى فريش پايين رويد ، فرش در سمت راست شما قرار مىگيرد . ميان فرش و فريش ، بطن واديى است كه به آن
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 16 ، ص 210
( 2 ) . ابن هشام ، ج 3 ، ص 353
( 3 ) . روم : 38 ، « حق خويشان و نزديكان خود را بپرداز . . . » .
( 4 ) . درّ المنثور . ج 5 ، ص 273 ؛ مجمع الزوائد ، ج 7 ، ص 49 ؛ مجمع البيان ، ج 4 ، ص 306
( 5 ) . بحار ، ج 29 ، ص 123
( 6 ) . طريحى ، ج 3 ، ص 371 ماده « فدك »