روز در ميان . غبيب نام جايى است در بطن وادى رانوناء . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله نخستين نماز جمعهء مدينه را در همين مكان برگزار كرد و مسجد آدينه در آنجا ساخته شد . - « وادى رانوناء » .
[ غثريانه :
درّهاى است بزرگ كه ميان « امّ سلم » ( ذى سلم ) و « تعهّن » قرار دارد و سيلاب آن از جانب راست در تعهّن مىريزد .
اين همان درّهاى است كه در مسير هجرت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله قرار داشته و ابن هشام از آن به « عثيانه » ياد كرده است . « 1 » ]
( 1 )
غدره :
( به فتح اول و كسر دوم ) ، جايى است در حجاز . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله از اين مكان عبور كرد و چون از نام « غدره » خوشش نيامد ، آن را به « خضر » تغيير داد ؛ زيرا غدره به معناى تاريك و سياه است .
عربها مىگويند : « ليلة غدره » يعنى شب تاريك و ظلمانى .
( 2 )
غدير الأشطاط :
روبهروى حديبيه است .
- « اشطاط » .
( 3 )
غدير خمّ :
اين كلمه در اصل مأخوذ از « غادر الشىء » است به معناى آن چيز يا آنجا را ترك كرد . غدير فعيل است به معناى مفعول ؛ يعنى متروك و رها شده . هر آبى كه از آب باران در آبگيرى ( كوچك يا بزرگ ) متروك و باقى بماند به آن « غدير » مىگويند .
غدير خمّ : جايى است ميان مكه و مدينه در شرق جحفه . امروزه به نام « الغربه » معروف مىباشد . - « خمّ » .
[ چنان كه در منابع اهل سنت و شيعه آمده است پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در بازگشت از حج در غدير خم توقف كرد و در ميان حجگزاران همراه خود ، كه شمار آنها را تا بيش از 124 هزار نفر هم گفتهاند « 2 » خطبهاى ايراد كرد و در آن امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السّلام را به ترتيبى كه در كتب مربوط آمده است ، به ولايت منصوب كرد و به همين مناسبت آيه شريفهء :
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً . . .
نازل شد . « 3 »
« در سه مايلى منطقهء جحفه ، جايى
هامش
( 1 ) . بلادى ، ج 10 ، ص 101 ، به نقل از ابن هشام ، ج 1 ، ص 491
( 2 ) . فى رحاب الغدير ، ص 37
( 3 ) . مائده : 3