است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در روز عاشورا بيرون رفت و دستور داد به اهالى عروض اعلام كنند كه بقيهء روز خود را كامل گردانند .
گمان نمىكنم مقصود از اهالى عروض مردم مكه و مدينه باشد ؛ زيرا چگونه ممكن است فردى از مردم مدينه در ظرف نيمروز اين مطلب را به اطلاع مردم مكه برساند در حالى كه براى رسيدن به مكه مىبايست چند روز طى طريق كند . شايد مراد از اهالى عروض ساكنان مزارعى باشد كه در اطراف مدينه بودهاند و يك سواره مىتواند بعد از اندك ساعاتى خود را به آنها برساند .
[ العروض :
از نامهاى مكه است . « 1 » ]
( 1 )
عريش :
( بر وزن فعيل ) ، در خبر آمده است :
خداوند در شام از فرات تا عريش بركت قرار داده است . ياقوت مىگويد : عريش نخستين شهر تابع مصر از سمت شام است و در ساحل درياى مديترانه جاى دارد .
مىگويم : عريش نزديك مرزهاى فلسطين است و بيشتر ساكنان آن از قبايل غزه و خان يونس و رفح هستند و رشتهء پيوند آنان با مردم جنوب فلسطين محكمتر از رشتهء پيوندشان با مصريان مىباشد و اصلا از لحاظ طبيعت و گويش ، فلسطينى هستند .
( 2 )
عريش رسول اللّه :
سايبانى است كه در روز جنگ بدر براى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله ساخته شد و در اخبار اين غزوه ، از آن ياد شده است .
( 3 )
عريض :
( به ضمّ اول و فتح راء و سكون ياء ) ، به گفتهء ياقوت ، واديى است در مدينه . در اخبار غزوهء سويق آمده است كه ابو سفيان از مكه خارج شد تا اينكه به عريض ، وادى مدينه ، رسيد و يكى از نخلستانهاى وادى عريض را به آتش كشيد و سپس با ياران خود به سوى مكه گريختند .
همچنين « عريض » ناحيهاى است از مدينه ، در حاشيهء حرّهء واقم ( حرّهء شرقى ) كه امروزه آبادانى و ساختمانهاى شهر تا به آنجا نيز رسيده است .
هامش
( 1 ) . مصباح المنير ، ص 404 ، مادهء « عرض » شفاء الغرام ، ج 1 ، ص 75