كتابهاى سيره و در احاديث نبوى ، از شام فراوان ياد شده است ؛ از جمله ، از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل شده كه فرمود : شام از سرزمينهاى برگزيدهء خدا است و بندگان برگزيدهء او در آنجا فراهم مىآيند . « 1 » نخستين بار كه مسلمانان قدم به خاك شام گذاشتند ، در غزوهء مؤته بود .
- مؤته .
( 1 )
شامه :
در لغت به معناى لكهء رنگ كوچكى است كه مخالف رنگهاى پيرامونش باشد ، خال سياه در بدن . و نيز ( شامه ) كوهى است نزديك مكه كه در مجاورت آن ، كوه ديگرى است كه به آن « طفيل » مىگويند . بلادى در « معالم الحجاز » مىنويسد : شامه كوهى است در جنوب شرقى جدّه و مشرف بر ساحل . در مجاورت آن حرّه يا سنگلاخى است به نام طفيل كه همواره در كنار شامه از آن ياد مىشود ؛ مثلا مىگويند : ميان شامه و طفيل و دريا چيزى جز يك دشت ساحلى نيست .
( 2 )
شباعه :
( به ضمّ اول ) ، از نامهاى زمزم در زمان جاهليت بوده و علت نامگذارى آن به شباعه ، آن است كه اين چاه ، تشنه را سيراب و گرسنه را سير مىكند .
[ و همچنين « شباعه » از نامهاى زمزم است . « 2 » ]
( 3 )
شبعان :
اطم يا دژى در « ثمغ » و از صدقات عمر در نواحى خيبر بوده است .
- « ثمغ » .
( 4 )
شبكه :
واحد « شبك » است . در شرح حال « قتادة بن اعور » آمده است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله براى او نامهاى در « شبكه » نوشت . « شبكه » جايى است در دهناء و نيز جايى است در كنار كوه « أجأ » در منطقه شهر حايل عربستان سعودى كه به « شبكه يا طب » معروف مىباشد و داراى درختان خرما و طلح بوده است . در ديار عرب ، جاهاى متعددى به اين نام وجود دارد . موقعيت « شبكه » ، در نامهء پيامبر خدا به قتاده ، براى من مشخص نشد .
( 5 )
شبكه شدخ :
نگاه كنيد به « شدخ » .
هامش
( 1 ) . معمولا اين قبيل احاديث دربارهء شام ، در زمان معاويه ساخته شده و پايه و اساسى ندارد .
( 2 ) . ازرقى ، ج 2 ، ص 52