كه به آن « درب الغائر » مىگويند و از ذو الحليفه نزديك مدينه شروع مىشود و در عقيق از در الفرع مىگذرد و حمراء الاسد را در سمت راست خود و كوه عير را در سمت چپش مىگذارد و سپس به چاه ماشى ( همان قلهى ) مىرسد و آنگاه به سمت راست مىپيچد و وارد وادى ريم مىشود و سرانجام به ريع الغائر ( ركوبه ) منتهى مىگردد .
راهنماى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در اين گردنه ، عبد اللّه ذو البجادين بوده است .
( 1 )
رمّ :
( به ضمّ اول و تشديد ميم ) ، چاهى قديمى است كه در دورهء جاهليت ، در نواحى مكه بوده و امروزه اثرى از آن نيست .
( 2 )
رماده :
سمهودى يكى از مساجد پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله را به آنجا نسبت داده و گفته است : از جملهء مساجد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مسجد رماده است . وى به نقل از اسدى مىگويد : دو ميل پايينتر از ابواء ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مسجدى تأسيس كرد كه به آن مسجد رماده مىگويند .
( 3 )
رمع :
( به كسر اول و فتح دوم ) ، جايى است در يمن . بعضى هم گفتهاند كوهى است در يمن . بنا به قول ديگرى : همان دهكدهء ابو موسى اشعرى است در سرزمين اشعريان ، كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله ابو موسى اشعرى را به ولايت آن گماشت ؛ بنابراين قول ، رمع در جنوب عربستان سعودى قرار دارد .
( 4 )
رمله :
واحد « رمل » است . ياقوت مىنويسد :
شهر بزرگى در فلسطين و رملهء قصبه و مركز آن بوده است . اين شهر اكنون ( در زمان ياقوت ) خراب شده و كسى كه آن را خراب كرد ، صلاح الدين ايوبى بود . او پس از آنكه در سال 587 ه . ق . رمله را از دست صليبيان آزاد كرد و براى آنكه دوباره به چنگ فرنگىها نيفتد ، آن را ويران نمود . من به ياقوت مىگويم : بعد از تو ، اين شهر دوباره ساخته شد و به صورت يكى از شهرهاى بزرگ فلسطين درآمد و آباد از جمعيت گرديد ، اما بار ديگر در سال 1947 م . كه نيروهاى دشمن از هر سو آن را در ميان گرفتند ، ويران گرديد و مردم آن كسى را نيافتند كه فرياد استغاثهء « وا معتصماه » را پاسخ گويد .
در تفسير آيهء شريفهء :
. . . وَ آوَيْناهُما إِلى رَبْوَةٍ ذاتِ قَرارٍ وَ