هستند كه به مرور زمان از بين رفتهاند و جاهايى هستند كه همچنان باقى مانده و مردم در آنها زندگى مىكنند . در طبقهبندى جديد ، به اين نكته نيز بايد اشاره شود .
( 1 ) 4 . روش كار من در اين فرهنگ ، عبارت است از :
ضبط نام محل ، تعيين موقعيت آن با قياس به يكى از مراكز بزرگ و ثابت ، تعيين مسافتها با كيلومتر - تا آنجا كه برايم امكانپذير بوده - در صورت تغيير نام ، ذكر نام جديد هر مكان و توضيح اين نكته كه مكان ياد شده آيا امروزه نيز وجود دارد يا از ميان رفته است .
( 2 ) 5 . براى تدوين اعلام جغرافيايى ، به بيشتر كتابهاى چاپشدهء حديثى و كتب سيرهء نبوى مراجعه كردهام و هر جا و مكانى را كه در اين كتابها از آن نام برده شده ؛ خواه به زندگى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله مربوط باشد يا نباشد ، معرفى كردهام .
در تأليف اين كتاب ، بنا نداشتهام احاديث و حوادثى را كه نام مكان و اثر جغرافيايى در متن آنها آمده است بازگويم ؛ زيرا اولا : اين كارى است كه بررسى همهجانبهء آن به درازا مىكشد و با دشوارى همراه است ؛ ثانيا : من اين فرهنگ را براى كسانى كه مىخواهند دربارهء تاريخ مكان و احاديث و حوادثى كه در آن به وقوع پيوسته است شناخت و اطلاعات داشته باشند ، تدوين نكردهام ، بلكه آن را براى پژوهشگر در كتب احاديث و سيرهء نبوى پديد آوردهام تا چنانچه به نام جا و مكانى در حديث و سيره برخورد كرد و خواست شناخت مختصرى از آن به دست آورد ، به اين اثر مراجعه كند .
( 3 ) من ادعا نمىكنم هر نقطه يا مكانى را كه در هر حديث يا خبر نبوى ذكرى از آن به ميان آمده ، استيفا كردهام ، چه آنكه كتابهاى احاديث و سيره ، از حدّ شما فزوناند ؛ به طورى كه ممكن است انسان عمرى را صرف خواندن آنها كند و باز به سرانجامى نرسد . اما از آنجا كه اين آثار و اماكن در بسيارى از كتابها ، تقريبا تكرارى هستند ، و لو با اختلاف روايت ، لهذا اطلاع از بيشتر اين كتابها احتمالا مىتواند كافى باشد و ما را از مراجعه و اطلاعيابى از همهء آنها بىنياز كند .
بنابراين ، به امّهات كتابهاى مشهور بسنده كرده ، از ميان كتابهاى حديث ، اين كتب را برگزيدهام :
الف : صحيح بخارى ، صحيح مسلم ، مسند امام احمد حنبل ، مسند ابى يعلى ،
المعالم الأثيره في السنة و السيرة ( فرهنگ اعلام جغرافيايى تاريخى در حديث و سيره نبوى ) ( فارسي ) — صفحة 16
مساهمون: حميدرضا شيخى
ص١٦