به وقوع پيوست .
( 1 )
حرّهء الوبره :
( به فتح واو و باء و راء . بعضى سكون باء را جايز دانستهاند ) ، سنگلاخ مشرف بر وادى عقيق را حرّة الوبره مىگويند . چاه و قصر عروه در همين حرّه واقع است . برخى به اين سنگلاخ حرّهء غربى نيز گفتهاند .
( 2 )
حريم :
جايى است در نواحى يمن كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله قيس بن سلمة بن سراحيل را به كارگزارى آنجا گماشت . در منطقهء باحهء سعودى قريهاى است به نام قريهء بنى حريم كه ممكن است همان حريم باشد .
[ و نيز در عصر جاهليت ، هنگامى كه مشركان وارد حرم مىشدند ، جامههاى خود را از تن بيرون مىآوردند و تا وقتى در حرم بودند آنها را نمىپوشيدند ، آنان به آن جامهها « حريم » مىگفتند . « 1 »
سپس از ديگران تقاضا مىكردند تا جامهاى به آنها بدهند كه با آن طواف كنند ؛ زيرا معتقد بودند با جامهاى كه در آن گناه كردهاند ، نبايد به طواف بپردازند . گاهى هم كسى به آنها لباسى نمىداد و آنها همچنان برهنه طواف مىكردند . زنان نيز در اين مورد از اين سنت جاهلى مستثنا نبودند و گاهى با بدن كاملا برهنه طواف مىكردند !
يك سال پيش از حجّة الوداع ، امير مؤمنان عليه السّلام در موسم حج ، پيام برائت خداوند و پيامبرش صلّى اللّه عليه و آله را به همگان ابلاغ كرد و يكى از مواد آن پيام اين بود كه :
« و لا يطوفنّ بالبيت عريانا » ؛ « به هيچ وجه كسى نبايد با بدن لخت و عريان ، گرد كعبه طواف كند . » « 2 » ]
( 3 )
حزن :
( به فتح اول و سكون دوم ) ، ضدّ سهل ( زمين نرم ، هموار و دشت ) است ؛ يعنى زمين درشت برآمده ، نام راهى است ميان مدينه و خيبر كه وقتى نام آن به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گفته شد ، حضرت از پيمودن آن خوددارى ورزيد و از راه مرحب رفت .
( 4 )
حزوره :
( به فتح اول و سكون دوم و فتح واو و راء ) ، در لغت به معناى تپه و پشتهء كوچك است . حزوره نام بازار مكه بوده است .
در حديث آمده كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در
هامش
( 1 ) . لسان 12 : 12 ماده حرم .
( 2 ) . حج الأنبياء و الأئمّه ، ص 246 ، ح 65