نودي بالولاية » ؛ « اسلام بر پنج ركن بنا نهاده شده ؛ بر نماز ، زكات ، حج ، روزه و ولايت . » ]
[ حجّة الوداع :
اين كلمه ، به كسر حرف اول ( ح ) و فتح آن و نيز به كسر واو و فتح آن قرائت شده و آن حجّى است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در سال 10 هجرى با حضور جمعيتى فراوان از مسلمانان گزارد و از اين رو حجّة الوداع ناميده شده كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در آن سفر با مردم وداع گفت . « 1 » ]
( 1 )
حديبيّه :
( به ضمّ حاء و تشديد و تخفيف ياء هر دو ) ، اكنون در بيست و دو كيلومترى غرب مكه ، در راه جده ، واقع شده و همچنان به اين نام معروف است .
( 2 )
حديقه :
يكى از صدقات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در منطقهء عوالى مدينه بوده است .
( 3 )
حديله :
( قصر بنى حديله ) ، جايگاه « بيرحاء » است كه پيشتر از آن ياد كرديم .
( 4 )
حرا
( به كسر حاء ) ، كوهى است كه به آن جبل النور ( كوه نور ) نيز مىگويند و در شمال شرقى مكهء مكرمه قرار دارد . غار حرا كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در آنجا به عبادت مىپرداخت و نخستين سورهء قرآن نيز در همين كوه نازل شد . امروزه ساختمانها و خانههاى مكه تا به اين كوه رسيده است - « نقشهء مكه مكرمه » .
[ حراض :
محلى است نزديك مكه كه ميان « مشاش » و « غمير » واقع است و به نقلى بت عزّى در آن محل نصب شده بود .
اين بت را « ظالم بن اسعد » به آنجا آورد . « 2 »
اين يكى از بتهاى بزرگ مشركان قريش بود كه ابو سفيان در جنگ احد چنين شعار مىداد : « نحن لنا العزّى و لا عزّى لكم » ؛ « ما را است بت عزّى و شما بت عزّى نداريد . » پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به مسلمانان دستور داد كه در پاسخ او ، دسته جمعى و با صداى بلند شعار دهند : « اللّه مولانا و لا مولى لكم » ؛ اگر شما به جمادى بىتأثير تكيه مىكنيد ، مولا و تكيهگاه ما خداوند بزرگ و توانا است . « 3 » ]
( 5 )
حردان :
( به ضمّ اول ) ، وادىاى است در يمن . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله آن را به اقطاع ابو
هامش
( 1 ) . جواهر ، ج 17 ، ص 223
( 2 ) . بلادى ، ج 2 ، ص 252
( 3 ) . بحار ، ج 20 ، صص 44 و 45