كوه ، يكى است اما تنههاى آن از هم جداست . ( 1 ) جماء عاقل نيز از سمت غرب روبهروى جماء امّ خالد قرار دارد و در فاصلهء ميان آن دو كوه حبشى واقع شده است .
از جمّاء در موارد متعددى از سيره و حديث شريف نام برده شده است .
( 2 )
جمدان :
( به ضمّ اول و سكون دوم ) ، به صورت « بجدان » و « حمران » نيز روايت مىشود . به نظر مىرسد كه « جمدان » تثنيه « جمد » باشد و جمد به معناى تپهء كوچك است .
در حديث شريف از اين نام خاص ياد شده است ؛ مثلا روايت شده كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به جمدان رسيد و فرمود : « هذه جمدان ، سبق المفردون . . . » . « 1 » جمدان در راه مكه قرار دارد و در تعيين محلّ آن اختلاف است . بلادى مىگويد : دو كوه مجاورند در يكصد كيلومترى شمال مكه كه راه ، از دامنهء شرقى آن مىگذرد . از شرق وادى خليص را در برگرفتهاند و از غرب مشرف به ساحل مىباشند . در كتابهاى قديمى اقوال ديگرى آمده است .
( 3 )
جمره :
جمره در لغت به معناى سنگريزه است و در اينجا به معناى محلّ رمى جمره است در منا و سه تا است :
1 - جمرهء كبرى يا عقبه كه در آخر منا ، از طرف مكه قرار دارد و وجه تسميهاش آن است كه در روز قربانى رمى مىشود .
2 - جمرهء وسطى .
3 - جمرهء اولى يا كوچك .
( 4 )
جمع :
( به فتح جيم و سكون ميم ) : همان مزدلفه است . علّت نامگذارى مزدلفه به « جمع » آن است كه در اين مكان نماز مغرب و عشا به صورت جمع ( و همزمان ) خوانده مىشود .
روايت شده كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در « قزح » وقوف كرد و فرمود : اينجا قزح و موقف مىباشد و « جمع » سراسرش موقف است . قزح جزو مزدلفه مىباشد .
[ در لسان العرب آمده است : « 2 »
جمع :
نام مزدلفه است و وجه نامگذارى
هامش
( 1 ) . از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله پرسيدند : مفرّدون چه كسانى هستند ؟ فرمود : مردان و زنانى كه خدا را فراوان ياد مىكنند ( معجم البلدان ، مادهء جمدان ) - م .
( 2 ) . لسان ، ج 13 ، ص 92 مادّهء « جمع » .