( خداوند باد را بقوم هود هفت شب و هشت روز مسلط كرد . )
روايت
« عن النبى صلى الله عليه و آله عليكم بدين العجايز . » ( 1 ) ( بر شما باد دين سادهء پير زنها ) .
( ( 4827 ) ) خرّم آن كاين عجز و حيرت قوت اوست
در دو عالم خفته اندر ظل دوست
( ( 4828 ) ) هم در آخر عجز خود او را بديد
مرده شد دين عجايز برگزيد
آيا عجز و حيرت نهايى با آرامش روانى پير زنان ساده لوح يكى است ؟
ممكن است بعضى چنين گمان كنند كه جلال الدين آن عجز و حيرت نهايى را كه براى سالكين راه طى كرده دست مىدهد ، با دين پير زنان ساده لوح كه در سطحىترين مفاهيم خلاصه مىشود و آرامش روانى آنان را تامين مىكند ، يكى مىداند .
ولى هيچ راهى براى ترديد در اين نيست كه آن عجز و حيرتى كه به سراغ سالكين راه پيموده مىآيد و آنان را در خود غوطه ور مىسازد ، نه تنها با آن آرامش خاطر مردم ساده لوح در حقايق دينى سازگار نيست ، بلكه اصلًا قابل مقايسه با يكديگر نمىباشند .
ما در يكى از مجلدات گذشته مراحل حيرت و انواع آن را مشروحاً بررسى نموده و گفتهايم : به كار بردن كلمهء حيرت و بهت و دهشت در مراحل عالى تحير از
هامش
( 1 ) احياء العلوم ، ج 3 ص 57 . استناد اين روايت به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله ثابت نشده است ، گروهى مىگويند : اين جمله از سفيان ثورى است كه در قرن دوم هجرى زندگى مىكرده است ، نيز مضمون جمله فوق با آن همه آيات و روايات و تأكيد عقل و وجدان كه به كوشش براى تحصيل معارف الهى عالى تحريك و تأكيد مىكند ، به هيچ وجه سازگار نيست . .