« ما سه نوع ميل داريم :
1 - اميالى كه در عين حال كه طبيعى هستند ، ضرورى نيز مىباشند .
2 - اميالى طبيعى كه ولى غير ضرورى هستند .
3 - اميالى كه نه طبيعى و نه ضرورى هستند ، اميال دستهء اول اميال مقدماتى و ساده هستند ، چنان كه ميل به خوردن براى نمردن از گرسنگى ضرورى است . و همين طور ميل به نوشيدن براى تلف نشدن از تشنگى ضرورى است و ميل داشتن لباس و پناهگاه براى مدافعه بدن در برابر تغييرات جوى ضرورى است . اين اميال چنان است كه اقناع آنها براى ما مشكل نيست سيسرون كه افكار اپيكور را خلاصه كرده ، مىنويسد : « اميال ضرورى براى آن كه اقناع گردند ، نه مستلزم كوشش بسيار و نه هزينهء گزاف هستند » خوردن يك تكه نان و آشاميدن يك جرعه آب ، خوابيدن بر روى كاه در توى پناهگاه براى همه كس امكان پذير است و همچنين آب و نان در هنگامى كه انسان به سر حد تشنگى و گرسنگى مىرسد ، آيا به نظرش گواراترين اطعمه و اشربه نمىآيد .
اميال دستهء دوم كمى مركبتراند و مثلا ميل به خوردن يك خوراك لذيذ و آشاميدن نوشابه هاى گوارا و بخصوص اقناع احتياجات جنسى از اميال دستهء دوم بشمارند . اين اميال نيز متضمن هزينهء گزافى نيستند ، زيرا طبيعت انسان به آسانى با اموال مختصرى كه تملك آنها آسان و تعدادشان محدود باشد ، خرسند مىگردد .
اميال دستهء سوم به كلى با اميال دو دسته ديگر اختلاف دارد و اين اميال از زندگانى مصنوعى كه ما در جماعات بشرى براى خود ترتيب دادهايم ، زاييده مىگردد و اين اميال از جاه طلبى كه به حد افراط است و از بخل و آزارى كه سير نشدنى و اقناع ناپذير است و از لاف و گزافى كه جنون آسا است ناشى مىشود .
اميال اين دسته نه حدى دارد و نه اعتدالى . هنوز ميل تسكين نيافته كه آتش ميل ديگرى زبانه مىكشد و در تحت تاثير آنها ، آدمى به شهوتى از شهوت ديگر
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 489
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٤٨٩