تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 457

مساهمون:

ص٤٥٧
بگستراند [ معناى عكس در بيت كه اصطلاح منطقى در تعريف است ، به معناى جامع الافراد بودن است ] يعنى مهر معيت كه در دل زده شده است ، براى هر گونه كوشش و تلاش در راه حق است ، ولى پس از آن كوششها و سفرهاى دور و دراز مهر از دل بر داشته مىشود ، مانند حل مجهول با فرض دو خطا ( در حساب قديم ) ، است كه پس از فرض دو خطا و محاسبهء آن دو ، مجهول به دست مىآيد . پس از آن همه جستجو و ره نوردىها مىگويد : اگر مىدانستم كه خدا اين قدر به من نزديك است ، آن سفرهاى دور و دراز را در پيش نمىگرفتم و نمىداند كه به وجود آمدن همين دانش و بينش با تند و تيز بودن انديشه ها امكان پذير نبوده بلكه به آن سفرها و كوششها نيازمند بوده است . چنان كه در داستان شيخ احمد خضرويه گفتيم كه در حال مرگ تمام وامدارانش در بالين او بودند و وام خود را مىخواستند ، صداى حلوا فروشى را شنيد و به خادمش گفت : برو آن حلوا را بخر و بياور تا اين وام داران بخورند و اين قدر با قيافهء ناراحت در پيش من ننشينند . وقتى كه حلوا را خوردند ، كودك حلوا فروش گفت : پول حلوا را بدهيد تا بروم شيخ گفت : از كجا پول بياورم ؟ كودك گريست . در اين حال بود كه خادمى طبق روى سر نهاده وارد شد و هديهء چهار صد دينار را كه يكى از بزرگان داده بود ، در مقابل شيخ نهاد ، هم وام وامداران ادا شد و هم پول كودك حلوا فروش را پرداختند . خداوند متعال بر آورده شدن احتياج تو را در موضعى نشان مىدهد و تو با تمام جديت و اهميت همان موضع را مورد طمع قرار مىدهى ، خداوند مقصود تو را از جاى ديگر تامين مىكند . آن حرص و اشتياق خود حكمت و فايده‌اى دارد ، پس -
( ( 4190 ) ) اى طمع بربسته بر يك جاى سخت كايدم ميوه ازين عالى درخت ( ( 4191 ) ) آن طمع زينجا نخواهد شد وفا بل ز جاى ديگر آيد آن عطا
آن طمع و حرص كه در مورد معينى دامن گير تو مىگردد ، براى آن است كه وقتى كه با دست خالى بر مىگردى ، حالت حيرت و ياس در تو به وجود آيد .