تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 341

از اين خيارهاى هفتگانه تنها خيار حيوان است كه مدتش سه روز است . بلى عده‌اى از فقها ، مانند مفيد و سيد مرتضى و شيخ طوسى و ابن ابى المكارم و شيخ محمد حسن نجفى ، بنا بنقل شيخ مرتضى انصارى ، در آن صورت كه مدت خيار شرط مجهول باشد ، گفته‌اند : اين مدت سه روز خواهد بود . » ( 1 ) در فقه اهل سنت مدت خيار شرط مورد اختلاف است . فقهاى شافعيه مىگويند : كمترين خيار شرط سه روز است و اما اگر مدت خيار مزبور مجهول بوده باشد فتوا به بطلان آن داده شده است . ( 2 ) به نظر مىرسد كه مدت در خيار شرط به اختيار طرفين است و آن چه را كه جلال الدين نقل كرده است كه مدتش سه روز است ، در مورد شخص معينى است كه داستانش بقرار زير است : « عبد الله بن عمر : قال رجل للنبى صلى الله عليه و آله انى اخدع فى البيوع فقال اذا بايعت فقل لا خلابة ولى الخيار ثلاثة » ( 3 ) ( عبد الله بن عمر مىگويد : مردى به پيامبر اكرم گفت : من در خريد و فروش گول مىخورم ، فرمود : وقتى كه معامله مىكنى بگو : فريب زدن نباشد و من تا سه روز خيار فسخ دارم ) . آن چه كه در صحيح مسلم آمده است ، بدون جملهء اخير است و جملهء مزبور در بعضى از روايات ديگر ديده شده است . « عن النبى انما مثل الذى يتصدق به صدقه ثم يعود فى صدقته كمثل الكلب يقىء ثم يأكل قيأه . » ( 4 )