تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 312

نمايند ، ولى ديده مىشود كه آن پديده ها جاذبيت مخصوصى براى افرادى به وجود آورده و گرفتارشان ساخته است . در ابيات مورد تحليل اين نوع دوم مطرح شده است . البته با نظر به روش منطقى حكمت الهى و آيات قرآنى و احاديث معتبر هر دو نوع از جاذبيتها مىتواند به عنوان وسيله آزمايش قرار بگيرد . جاى ترديد نيست كه هر يك از موضوعات انسانى و جهانى كه براى يك انسان جالب مىشود ، فى نفسه و بالضروره مطالبهء پرستش از انسان نمىكند ، بلكه اين انسان است كه مىتواند با از دست دادن مهار خواسته ها و خيالات آن موضوع جاذب را معبود تلقى نمايد و مىتواند از مزيتى كه آن موضوع دارا است به عنوان وسيلهء حيات در گذرگاه رو به ابديت بهره بردارى كند و همچنين آيات قرآنى موضوعاتى را كه فى نفسه مردم را جلب مىكنند وسيلهء آزمايش معرفى مىكند مانند . « وَاِعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَأَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ الله عِنْدَه أَجْرٌ عَظِيمٌ 8 : 28 . » ( 1 ) و بدانيد كه اموال و فرزندان شما وسيلهء آزمايش است و خداوند است كه پاداش بزرگ در نزد او است ) . « وَلا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِه أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ اَلْحَياةِ اَلدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فِيه 20 : 131 . . . » ( 2 ) و ديدگانت را به آن زنها كه شكوفهء حيات دنيوى هستند و مردانشان را از آنان بهره مند نموديم دراز مكن ، آن زنها وسيلهء آزمايش مردانشان هستند ) . خصوصيتى كه در نوع دوم از جاذبيتها وجود دارد ، اين است كه مربوط به بازيگرى درونى انسانها است كه جلال الدين آنها را به پشت پردهء ظواهر مستند مىداند . اگر مقصود جلال الدين از پنهان بودن منبع آن جاذبيتها ، اصل علت جلب شدن مردم به بعضى از موضوعات بوده باشد ، مطلب صحيحى است ، زيرا پاسخ اين پرسش