خود ماهيت پيروزى موفق نشويم ، نمىتوانيم حتى آرزوى يك گام ناچيز در راه پيروزى را در سر بپرورانيم ، زيرا هر شخصيت بزرگى با در نظر گرفتن مشخصات پنج عنصر اساسى به پيروزى مىرسد ، كه آن مشخصات قابل تكرار نمىباشد ( 1 ) آرزوى اين كه كس ديگرى امروز در هند بر خيزد و مشخص شود ، همان مقدار مىتواند عملى باشد كه گل رز كه پارسال با مشخصات معينى در فلان باغ شكوفان شده است ، امسال هم عين همان گل در همان باغ شكوفان گردد . اين آرزوها را در بر دارد : 1 - منها شدن تحول . 2 - حذف شدن عواملى كه سال گذشته گل مفروض را به طور مستقيم يا غير مستقيم در بر گرفته بود . 3 - حذف شدن وضع معين زمين در منظومهء شمسى مربوط به كهكشانها 4 . - منها شدن عوامل بازيگرى و تماشاگرى باغبان در سال گذشته در بارهء آن گل . . . پس چنان كه عوامل بوجود آوردن موقعيت مشخص براى يك انسان غير قابل تكرار حقيقى است ، همچنين شكست و پيروزى بعدد عوامل گسترده در جويبار زمان و تحول شخصى ، غير قابل تكرار حقيقى مىباشد . بنا بر اين موضوع بررسى ما عبارت است از خود ماهيت پيروزى در زندگانى . در اين مورد دو نكته اساسى را در نظر مىگيريم : يكى اين كه پيروزى آن حقيقت نيست كه آدمى از امكان موفقيت به آن محروم مىماند ، تا موقعى كه آخرين حلقهء زنجيرهاى پنجگانه را از دست و پاى شخصيت بر دارد ، بلكه پيروزى از آگاهى و خواستن و اقدام به برداشتن اولين حلقهء زنجير يكم آغاز مىشود و پايانش مرزى ندارد . ( 2 )
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 152
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٥٢
هامش
( 1 ) اين مقاله را در تاريخ 10 بهمن ماه 1352 در دانشگاه تبريز سخنرانى كردهام . .
( 2 ) مقصود از پنج عنصر اصلى عبارت است از كه 1 - خود طبيعى 2 - عوامل طبيعى 3 - سرگذشت جامعهاى كه در آن زندگى كرده است 4 - عوامل انسانى حاكم بر محيط 5 - عدم درك تحول دايمى . .