خود احساس مىخواهم مىنمايد كه در هيچ دوره به حد اشباع كامل نمىرسد و همين مىخواهم است كه تا كنون نگذاشته است انسان در يك موقعيت معين محاصره ومحبوس شود .
موضوع دوم - حاصل جمع نتايج فعاليتها وتلاشهايى است كه بشر تا كنون به دست آورده و آن نتايج بىشمار در عين بيان مقدارى از عظمت جوهر انسانى نتوانسته است عوامل لذايذ وآلام وموفقيت ومحروميت ودرد ودرمان او را مشخص نمايد . براى روشن شدن اين معنى مىتوانيم به بعضى از نتايج بررسىهاى انستيتو تكنولوژى ماساچوست كه به وسيلهء چهار محقق رسمى : دنيس مىدوز ، دونلاميدوز ، ويليام بهرنس ، يورگن راندرز به دست آمده است ، اشاره كنيم :
« آدمى هزارها سال براى بهبود زندگى خود تلاش كرده و در سر تا سر اين دوره ، تكنولوژى - هر چند خام - عامل اصلى او بوده است . آتش ، چرخ ، گاو آهن ، مهارتهاى ابتدايى در استخراج فلزات وآماده سازى آنها - اينها و ديگر تكنيكها - به كشاورزى اسكان يافته وتاسيس شهرها وظهور مجموعهاى از صنايع دستى انجاميده است . انقلاب صنعتى نقطهء بحرانى اين پيشرفت بوده ومنجر به انفجار فعاليت ، زشتى وثروتى شد كه آستانهء جهانى است كه ما در حال حاضر در كشورهاى به اصطلاح رشد يافته مىشناسيم . علم در نتيجهء كشف ماهيت ماده وقوانين طبيعى شتاب فراوانى به فرايندها داده است و با اين كار خود راه را براى يك سلسله از صنايع داراى شالودهء علمى ، اعم از ميكانيكى وشيميايى والكتريكى هموار كرده است .
فرآورده هاى اين صنايع امروزه در دسترس همگاناند وزير بناى جامعهء مادى مصرف كننده ومولد امروزى را كه بر يك بخش زمين مسلط است ، تشكيل مىدهد . در همين حال اكثريت افراد نوع آدمى ، كه در ناحيه هاى باقى مانده زندگى مىكنند ، اگر چه با اين گرد باد كشيده شدهاند ، فقط اندكى سود بردهاند . در ضمن پيشرفت چشمگيرى نصيب پژوهشهاى عملى شده است .
هزينه هاى گزافى كه در همهء كشورهاى صنعتى بدانها اختصاص دادهاند ، انبوهى
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 610
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٦١٠