( ( 1051 ) ) اين سياه اسرار تن اسپيد را
بت پرستانه بگير اى ژاژ خا
( ( 1052 ) ) اين تو را و آن مرا برديم سود
هين لكم دين ولى دين اى جهود
آنجا كه ضرورىترين وروشنترين وسيله زندگى انسانها در پيچا پيچترين ظلمات فرو مىرود
جاذبيت اشياء سد راه انديشهء انسانهاست ، مولوى در مواردى از مثنوى و در ابيات مورد تفسير كوشش بليغى انجام مىدهد كه مردم را از خيره شدن به آن جاذبيت كه طلا و نقره هم جزئى از آنهاست برحذر بدارد ، لذا در تفسير اين ابيات مقدارى در وسيله بودن طلا و نقره مخصوصاً در صورت پول كه داراى جاذبيت شديد ولى در باطن محل حيات حقيقى و دو اجتماع است بحث مىكنيم .
جريان تاريخى پول وتحولاتى كه از نظر ماهيت وخواص آن در جوامع گذشته وامروزى به وجود آمده است ، داستان بس مفصلى دارد كه در كتب مربوطه مورد بحث قرار مىگيرد .
پس از طى دورانهايى كه پول از جنس كالا و يا اجناس به طور عموم كه خود كم و پيش داراى ارزش ذاتى بودهاند ، تدريجا پديدهاى به نام پول محض كه اسكناس و ساير اوراق بها دار ناميده مىشود ، با ارزش اعتبارى محض در جوامع به كار مىافتد .
حتى مىتوان گفت ، در همان دورانها هم كه پول از نوع كالا وفلزات خام يا ساير اجناس بودند ، باز به عنوان ارزش ذاتى محض كار پول را انجام نمىدادند ، بلكه با ارزش اعتبارى و قرار دادى كم وبيش بوده است كه مىتوانسته است وسيلهء تبادل كالاها وكارها بوده باشد .
مسلم است كه افزايش تدريجى جمعيتها وتنوع ارتباط انسانها با مواد طبيعى و روابط مردم با يكديگر وبروز پديده هاى اجتماعى گوناگون ، عنوانى مخصوص به نام پول كه اعتبار ارزش معين را دارا مىباشد ، ضرورت پيدا كرده است .
ما راجع به مباحث مربوط به پول از نظر اقتصاد و حقوق وسياست پولى وده ها بلكه صدها مسائل ديگر كه مربوط به پول است ، گفت گويى نمىكنيم ، زيرا از حوزهء مباحث مثنوى وديدگاه جلال بيرون است .