( ( 4075 ) ) گفت اياز اى مهتران نامور
امر شه بهتر به قيمت يا گهر ؟
گوهر امر شه بود اى ناكسان
جمله بشكستند گوهر را عيان
تمام عمر در خواب بودم ، آنگاه بيدار شدم كه فهميدم زندگى همان احساس وظيفه است و انجام آن
مضمون اين جمله را به كانت فيلسوف آلمان نسبت مىدهند و چه جملهء منطقى وزيبا مىگويم : منطقى وزيبا شايد براى بعضى از اشخاص دو كلمه منطقى وزيبا نادرست جلوه كند ، ولى اندك توجهى كافيست كه بدانيم جوهر منطقى اساسى زندگى همان احساس و انجام وظيفه است وبس ، زيرا براى پيدا كردن هدف زندگى جستجوى جريانات جبرى وطبيعى زندگى نه تنها اثرى ندارد ، بلكه شبيه به جستجويى است كه وجدان وعقل آدمى از مقام شامخ عقلانى ووجدانى پايين آمده وهدف خود را در آب واشعهء آفتاب و ساير عناصر طبيعى كه در جريانات طبيعى جبرى خود اسپرماتوزئيد و اول به وجود آورده و آنها را مبدأ وجود آدمى نمودهاند ، انجام مىدهد براى انسان كه مىخواهد به هدف اعلاى زندگى وايده آلش برسد ، تحصيل رشد و كمال لازم است . لزوم وبايستى و وجوب كلماتى هستند كه بدون در نظر گرفتن وظيفه و تكليف هيچ معناى معقولى را در بر ندارند .
گفتيم : گفتهء كانت زيبا است ، آرى خيلى زيبا است ، زيرا شما در هيچ نقطه از روى زمين و در هيچ دورهاى از تاريخ بشرى نمىتوانيد منظرهاى زيباتر از چشمان يك انسان پيدا كنيد كه فروغ احساس وظيفه شعله ورش مىسازد ونور الهى انجام وظيفه پرتو ابدى بر او مىبخشد .
اين كه جلال الدين مىگويد :
گوهر امر شه بود اى ناكسان
جمله بشكستيد گوهر را عيان