عشق وناموس اى برادر راست نيست
بر در ناموس اى عاشق مايست ( 1 )
اين موضوع معروف است كه
عاشق وارسته را با سر وسامان چكار
صحبت ناموس وعشق صحبت سنگ وسبو است ( 2 ) (
ديوان فؤاد كرمانى ) همين عقل نظرى وانديشه ودانش كه در قلمرو مخصوص به خود عالىترين وظيفه را انجام مىدهند . در عشق مجازى مختل وبىهوده ، بلكه مزاحم پديدهء عشق مىگردند ، در صورتى كه :
اين محبت هم نتيجهء دانش است
كى گزافه بر چنين تختى نشست
دانش ناقص كجا اين عشق زاد
عشق زايد ناقص ، اما بر جماد ( 3 )
به هر حال انگيزهء عشق مجازى چنان كه گفتيم عبارت است از جلب لذت به سوى خود . اين پديده موضوعات زير را در بردارد :
الف - نفى كردن جهان هستى با تمام قوانين وعظمتش واثبات دو چشم و دو ابرو و بينى و دهان زيبا ، اگر چه از نظر روحى نرون باشد :
عاشق از معشوق كى باشد نهان
چون به او بيند همه كون ومكان
ب - بردگى ابدى وسپردن شخصيت و اختيار به دست معشوق .
ج - پاى گذاشتن روى همهء نواميس جهان هستى .
د - محو كردن نيك و بد از قاموس زندگى .
ه - مسخره كردن به انديشه وعقل ودانش در هر مرتبه وقلمروى كه فعاليت كنند .
و - حتى خود زشتى وزيبايى وعظمت وپستى نيز به طوفان جنون عشق مبتلا شده از ارزيابىهاى صحيح بر كنار مىشوند . اين نتايج را هيچ عاشق مجازى و انسان شناسى كه در بارهء عشق مجازى به دقت پرداخته است ، نمىتواند منكر شود .
همه مىدانند كه -
هر چه جز عشق است شد مأكول عشق
دو جهان يك دانه پيش نول عشق ( 4 )
هامش
( 1 ) دفتر ششم ، ص 361 ب 57 . .
( 2 ) ديوان فؤاد كرمانى . .
( 3 ) دفتر دوم ، ص 102 ب 57 و 58 . .
( 4 ) دفتر پنجم ، ص 325 ب 40 . .