اشتباه قرن بيستم تنها در اين است كه نام بىشخصيتى يا چند شخصيتى را تحول نو گرايانه ناميده و با رسيدن به دقيقهء دوم ، به دقيقهء اول كه گذشته است حساسيت پيدا كرده است اين قرن بيستمىها ومترقيان ناخود آگاه ( به اصطلاح ) كه سر سفرهء آماده شدهء هزارها مجاهدين علم وانسانيت قرون واعصار گذشته نشسته و با تكبر ونخوت مضحك وننگ بار قاشق وچنگال به غذاهاى آماده شده به وسيلهء رياضى دانان مصر باستانى و انسان شناسان هند قديم ولوكريتوسها ودموكريت وتالس ملطى واقليدس وارشميدس وسقراط وفيثاغورس وافلاطون وارسطوى يونان باستان ودانشمندان اسلامى از قبيل : ابو الوفاء بوزجانى والبتانى وابو الحسن على بن احمد نسوى وحسن بن هيثم بصرى وخيامى رياضى دان وابن سيناى فيلسوف وپزشك وجابر بن حيان كوفى ، پدر شيمى و محمد بن زكرياى رازى ، وشيخ موسى خوارزمى . . . وصدها امثال اينان وكپلر وتيكو براهه وگاليله ونيوتن وهويگنس وجون دالتون . . . مىبرند ، فراموش مىكنند كه ثبات واستقرار شخصيتى آن عظماء بوده است كه واحدهاى چنين سفرهء رنگارنگ را آماده نموده و دو دستى تقديمشان نموده است .
اينان فكر نمىكنند كه آن چه امروز به دست آوردهاند ، معلول استقامت وايستادگى آن انسانهاى بزرگ در راه وصول به هدفهايشان بوده است ، نه معلول : « اگر قدرت سازندگى انسانهاى با شخصيت نداشته باشيم ، فيلمهاى رسوا كننده كه داريم اگر نتوانستيم اصول انسانيت را كه صدها قرن از ميليونها حوادث گوناگون ريشه گيرى كردهاند مراعات كنيم ، توانايى نابود ساختن انسان را كه دارا مىباشيم اگر وجدان آزاد انسانها را نتوانستيم ارضا وخشنود بسازيم ، كنياك وودكا وهروئين و شمشير كه به طور فراوان پيدا مىشود چه مانعى دارد هم به كليسا و مسجد برويم وهم آشيانهء مقدس خانواده ها را متلاشى بسازيم از عقل وانديشه دم زدن چه منافاتى با تكثير وترويج مخدرات دارد درست
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 440
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٤٤٠