( ( 1166 ) ) چون درخت است آدمى وبيخ عهد
بيخ را تيمار مىبايد به جهد
( ( 1167 ) ) عهد فاسد بيخ پوشيده بود
وز ثمار لطف ببريده بود
( ( 1168 ) ) شاخ و برگ نخل اگر چه سبز بود
با فساد بيخ سبزى نيست سود
انسان غير متعهد درخت بىريشه است وانسانى كه پاى بند تعهد فاسد است ، درختى است كه ريشه اش پوسيده است . ادامه تعهد وبارورى آن به هشيارى وتلاش دايمى نيازمند است
براى توضيح موضوع تعهد مجبوريم نخست به تعريف اجمالى تعهد بپردازيم و يك مقايسه توضيحى نه كامل و همه جانبه ميان تعهد الهى وتعهدى قرار دادى انجام بدهيم :
تعريف تعهد
از آن جهت كه شناختن ماهيت تمام پديده هاى زندگى انسانى به معناى منطقىاش ( حد تام ) امكان ناپذير وحد اقل بسيار دشوار است ، لذا ما مجبوريم كه خود پديده تعهد را با واحدهاى روشنترى مورد بررسى قرار بدهيم . بايد گفت :
تعهد يك پديدهء روانيست كه در آن ، شخصيت انسانى از نظر اخلاقى و حقوقى در گروگان مورد التزام گذاشته مىشود .
اين حالت روانى دو مرحله پيش و دو نتيجه پس از آن دارد . دو مرحله پيش از تعهد عبارتند از :
يك - احساس مفيد بودن يا بر طرف ساختن آسيبى كه با انجام تعهد عملى مىگردد .
دو - اراده و تصميم به خود پديدهء روانى مزبور كه معمولا آن را به عنوان تعهد تلقى مىكنند .