عقل آدمى مانند فرشته هر بامدادى درس آن روز را از لوح محفوظ مىگيرد ، نگارشها وسخنانى كه در صفحهء بىنهايت ما فوق هستى نقش بسته است ، در اين روى صفحه جهان باعث حيرت سودا زدگان عالم بالاست . هر كسى اسير وسخريه خيالى بوده وبسوداى رسيدن به گنج مطلوبش به كاوشها مىپردازد . كسان ديگر را خيالات در فر وشكوه اوهام غوطه ور ساخته ، به سوى معدنها وكوهها و درياها رهسپارش نموده است گروهى را در صومعه ها وكليساها به رهبانيت نشانده و دسته‌اى ديگر را به طمع محصول به كشتزارها روان ساخته است . يكى را مىبينيد كه با خيالى راهزن شده و ديگرى با خيالى مرهم انسانهاى مجروح وخسته گرديده است . يكى در احضار جن دل باخته و ديگرى با تحريك خيال سم بر ستارگان نهاده است . ( 1 ) گروهى به طمع سود به كشتى نشستند وامواج اقيانوسها را مىشكافند وسطح بىكران آن را در مىنوردند . جمعى ديگر با خيالى در فسق فرو رفته و دسته ديگر صلاح را پيشه خود ساخته‌اند ، اين روشهاى گوناگون ، وابستهء خيالات متنوع ورنگارنگ درون انسانهاست و هر يك در كار ديگرى به تعجب وحيرت فرو رفته و هر كسى كه طمعى از كار خود را مىچشد ، ديگران را در كار خود تخطئه مىكند . اگر آن خيالات درونى ناهماهنگ نبود ، به كدامين سبب روشهاى بيرونى مختلف به وجود مىآيند . آرى :