( ( 2913 ) ) واهب همّت خداوند است و بس
همت شاهى ندارد هيچ خس
( ( 2914 ) ) نيست تخصيص خدا كس را به كار
مانع طوع و مراد و اختيار
( ( 2915 ) ) ليك چون رنجى دهد بد بخت را
او گريزاند به كفران رخت را
( ( 2916 ) ) نيك بختى را چو حق رنجى دهد
رخت را نزديكتر وامىنهد
خداوند با هيچ كس خويشاوندى ندارد هر كسى همت عالى انسانى را خود كسب مىكند
جلال الدين در چند بيت مورد تحليل مضمون و استدلال بسيار عالى مىآورد كه مىتواند بهانه جويى و تسليت پردازىهاى بىاساس مردم خود پرور را تباه بسازد .
مضمون اين است كه خداوند متعال در كارهاى خود ، هيچ كس را به كس ديگر تخصيص و ترجيح نمىدهد ، خداوند مانع اراده و اختيار انسانها نيست . اين كه مىبينيد بعضى از افراد از نعمت بسيار با ارزش همت برخوردارند ، اگر چه عنايت كننده اش خدا است ، و خود انسان ناچيزتر از آن است كه از مشتى رگ و پوست و استخوان محصولى بنام همت انسانى و الا استخراج كند ، ولى سبب و شايستگى آن عنايت را خود آن افراد تحصيل كردهاند .
سبب اساسى به دست آوردن ، تن به ناملايمات و رنجها و ناگوارىها دادن است كه به اراده و اختيار انسانى صورت مىگيرد ، زيرا طبيعت معمولى آدمى جلب سود و ملايمات و خوشايندها است و تن به ناملايمات دادن به عاملى ما فوق طبيعت آدمى نيازمند است .
اين مردم سود جو هم مىخواهند داراى همت عالى باشند و هم هيچ گونه تلخى و ناخوشايندى سراغشان را نگيرد