تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 405

مساهمون:

ص٤٠٥
را درجه بندى نموده بدين ترتيب نامگذارى كرده‌ايم : بازيگرى درجهء اول - همان كيفيت ذاتى انسانى است كه به قول جلال الدين جزئى از طبيعت عالم بوده و نمىتواند خود را از خويشتن منها كرده و كل هستى را آن چنان كه هست دريابد . بازيگرى درجه دوم - ناشى از عوامل محيطى طبيعت است مانند دورى و نزديكى با اجسام كه آنها را كوچك و بزرگ مىنمايد و پنكه متحرك را دائره نمودار مىسازد . بازيگرى درجه سوم - حالات طبيعى عارض بر خود انسان است ، مانند مضمون دو بيت بالا -
چون تو بر گردى و بر گردت سرت خانه را گردنده بيند منظرت ور تو در كشتى روى بر يم روان ساحل يم را همىبينى دوان
بازيگرى درجه چهارم - حالات مصنوعى كه انسان براى خود ايجاد مىكند مانند وسايل موسيقى و ساير تخديرات .

تفسير ابيات

حضرت موسى در جواب فرعون فرمود : من كه دائماً غرق در پيغام خدايم ، و همواره نام خدا بر زبانم جاريست ، چگونه مىتوانم جادوگر پستى باشم كه سرمايه‌اى جز غفلت و كفر ندارد . جان موسى مشعله فروزان دين است . اى فرعون وقيح ، من چه شباهتى به جادوگران دارم ، در حالى كه مسيحا نفسان رشك بر دم من مىبرند ؟ اى خبيث كجاى من شباهت به جادوگران دارد ، در صورتى كه خدا بر من حديث مىفرستد ؟ من علت اين بد گمانىهاى ترا مىگويم . -
چون تو با پرّ هوا بر مىپرى لاجرم بر من گمان بد مىبرى هر كرا افعال دام و دد بود بر كريمانش گمان بد برد
اين قاعدهء كلى است كه چون تو انسان جزئى از كل عالم هستى ، لذا كل