از يك كوته بينى اسف انگيز چيز ديگرى نيست . در روايات مربوطه آمده است كه فرشتگان مىتوانند از لوح محفوظ اطلاعى به دست آورند . محدث قمى اين روايت را نقل مىكند : « . . . فاذا اراد الله ان يطلع الملائكة على غيب له او يرسلهم الى الانبياء بذلك أمرهم بالاطلاع فى اللوح المحفوظ فحفظوا منه ما يودونه الى من ارسلوا إليه و عرفوا منه ما يعملون » ( 1 ) ( موقعى كه خداوند بخواهد فرشتگان بيكى از امور غيبى خداوندى آگاه شوند ، يا آن امر غيبى را به پيامبران بفرستد ، به فرشتگان دستور مىدهد كه بلوح محفوظ بنگرند و مطلع شوند و از لوح آن چه را كه بايد به كسى كه به او فرستاده مىشوند ، برسانند حفظ مىكنند و آن چه را كه بايد پيامبران انجام دهند از آن لوح محفوظ در مىيابند ) . نكتهء مهمى كه در منابع مربوط به لوح محفوظ ديده مىشود اين است كه اين لوح يك حقيقت ما وراى طبيعى محض نيست ، زيرا در اين فرض حتى فرشتگان هم نمىتوانستند در آن بنگرند . لذا با نظر به تفسيرى كه ابن عباس و مجاهد گفتهاند لوح محفوظ شبيه به اثير ( اتر ) مىشود كه جلال الدين هم در گذشته آن را محل يا مركز ثبت حقايق عالم معرفى مىكرد . [ مقصود اتر فيزيكى نيست كه به وسيلهء هويگنس براى تفسير موج بودن نور در دانش فيزيكى استخدام شده بود . ]
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 290
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٩٠
از روايات مربوطه به لوح محفوظ اين مسئله نيز روشن شد كه فرشتگان مىتوانند با آن لوح تماس بگيرند و از محتويات آن باندازهاى كه خدا بخواهد مطلع شوند و معلوم است كه اين شايستگى براى فرشتگان ناشى از تجرد و صفا و لطافت روحانى آنها است و چون اين تجرد و صفا در آدمى زاد مطابق شهود مستقيم و
هامش
( 1 ) سفينه البحار ، ج 2 ، ص 516 . .