حق را تكذيب كردند تا غضب ما را چشيدند . . ) .
پس جملهء يكم كه مضمون مصرع يكم بيت مورد تحليل ( چون چنين خواهى خدا خواهد چنين ) است با توضيحى كه داديم صحيح است .
اما جملهء دوم ( اگر خدا بخواهد شما خواهيد خواست ) جاى هيچ گونه ترديد نيست ، زيرا تعلق اراده هاى تكوينى الهى كه عبارت از فعاليت خالقيت او است همان و به وجود آمدن مرادش همان . نهايت امر بايد دقت كرد كه مراد از اراده هاى تشريعى او دو موضوع است :
موضوع يكم - به وجود آمدن خود دستورات الهى چه به وسيلهء عقل و وجدان و چه به وسيلهء پيامبران ، اين موضوع مانند اراده هاى تكوينى است ، يعنى ارادهء وضع دستورات همان و حصول دستورات همان .
موضوع دوم - مراد خداوندى كه به وسيلهء خود انسانها به وجود خواهد آمد ، بدان جهت كه دلائل عقلى و نقلى اجبار انسانها را در كارهايش محكوم مىكند ، اراده و اختيار انسان حصول مراد تشريعى خداوندى را عملى خواهد كرد و چون ارادهء تشريعى خواستن تكوينى مراد خداوندى نيست ، لذا نمىتوان گفت كه عمل كردن و عمل نكردن مردم ، موجب تخلف ارادهء خداوندى از مرادش مىباشد .
اراده قدرت فوق العادهاى است كه به انسانها داده شده است ، لذا هر انسان كه چيزى را به طور جدى بخواهد آن چيز را به دست خواهد آورد .
اراده قدرت بس شگفت انگيزى است كه در نوع انسانى ديده مىشود و چه موضوعات امكان ناپذير را كه امكان پذير مىسازد و امكان پذيرها را محال مىنمايد .
از يك جهت شوپن هاور حقيقت مىگويد كه : اراده اساس موجوديت انسانى است .
اين اراده است كه انسان و جهان را دگرگون مىكند و محكمترين سدها را از پيش پاى آدمى بر مىدارد .