تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 277

است ، ولى مطابق دلايل عقلى و وجدانى و منابع اسلامى ، خداوند متعال هرگز بدىها را نمىخواهد ، بنا بر اين خواسته هاى بشرى بر دو قسم مىشود : قسم يكم - خواسته هاى نيكو كه مسلماً يا مورد خواست تكوينى خدا است و يا مورد خواست تشريعى او كه به وسيلهء پيامبران و عقل و وجدان و دستورات آنان ابراز كرده است . قسم دوم - خواسته هاى بد و ناروا كه از انسانها صادر مىگردد ، اين خواسته ها متعلق به ارادهء خداوندى نيست ، اگر چه استعداد و وسايل عملى شدن آن خواسته هاى بد و ناروا را خداوند ايجاد فرموده است ، ولى ضمنا عقل و وجدان و قدرت مقاومت نيز به بشريت عطا فرموده است كه مىتوانند آن استعداد و وسايل را در خواسته هاى نيكو به ثمر برسانند . دليل عقلانى اين ادعا اين است كه خداوند بزرگ و منبع كل تمام خيرات و كمالات هرگز موجود منحرف نيافريده است و با پذيرفتن اين حقيقت كه هدف نهايى خلقت نيز جز خير و كمال نمىتواند باشد ، ارادهء شر از خداوند امكان ناپذير است . اما دلايل نقلى از منابع اسلامى فراوان ديده مىشود ، ما به ذكر دو آيه قناعت مىورزيم : « وَمَا الله يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ » 40 : 31 . ( 1 ) ( و خداوند براى بندگان ارادهء ظلم نمىكند ) . « سَيَقُولُ اَلَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ الله ما أَشْرَكْنا وَلا آباؤُنا وَلا حَرَّمْنا مِنْ شَيْءٍ كَذلِكَ كَذَّبَ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتَّى ذاقُوا بَأْسَنا 6 : 148 . . . » ( 2 ) ( آنان كه شرك ورزيده‌اند خواهند گفت : اگر خدا مىخواست نه ما و نه پدران ما شرك نمىورزيديم و چيزى را ممنوع نمىساختيم ، بدينسان تبه كارانى پيش از آنان