سرّ آن كه بىمراد باز گشتن رسول صلى الله عليه و آله از حديبيه حق تعالى لقب آن فتح كرد كه انّا فتحنا لك فتحاً مبينا به صورت غلق بود و به معنى فتح چنان كه شكستن مشك به ظاهر شكستن است و به معنى درست كردن مشكى او را و تكميل فوائد اوست
( ( 4502 ) ) وقت واگشت از حديبيّه رسول
در تفكر بود و غمگين و ملول
ناگهان آمد ز حق شمع رسل
دولت انا فتحنا زد دهل
( ( 4503 ) ) آمدش پيغام از دولت كه رو
تو ز منع اين ظفر غمگين مشو
( ( 4504 ) ) كاندرين خوارى به نقدت فتحهاست
نك فلان قلعه فلان بقعه تو راست
( ( 4505 ) ) بنگر آخر چون كه و اگر ديد تفت
بر قريظه و بر نضير از وى چه رفت
( ( 4506 ) ) قلعه ها هم گرد آن بر بقعه اش
شد مسلم و از غنائم گشت خوش
( ( 4507 ) ) ور نباشد آن تو بنگر كاين فريق
پر غم و رنجاند و مفتون و عشيق
( ( 4508 ) ) زهر خوارى را چو شكَّر مىخورند
خار غمها را چو اشتر مىچرند
( ( 4509 ) ) بهر عين غم نه از بهر فرج
اين تسافل پيش ايشان چون درج
( ( 4510 ) ) آن چنان شادند اندر قعر چاه
كه همىترسند از تخت و كلاه
در فقيرى هر يكى صد شهريار
در خزان فاقه صد هم چون بهار
( ( 4511 ) ) هر كه با دل بر بود او همنشين
فوق گردون است نى زير زمين
آيه
« إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً . » 48 : 1 ( 1 ) ( ما براى تو يك پيروزى آشكارى را نصيب كرديم ) .
توضيح
- انس و قتاده مىگويند : آيه شريفه در موقع مراجعت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله از صلح حديبيه نازل شده و به فتح مكه بشارت داده است .
جابر مىگويد : ما فتح مكه را از همان روز حديبيه مىدانستيم . فراء مىگويد :
هامش
( 1 ) سوره الفتح ، آيهء 2 . .