جواب انبياء عليهم السلام جبريان را
( ( 2909 ) ) انبياء گفتند كارى آفريد
وصفهايى كه نتان ز ان سر كشيد
( ( 2910 ) ) و آفريد او وصفهاى عارضى
كه گهى مبغوض مىگردد رضى
( ( 2911 ) ) سنگ را گويى كه گل زر شو بىهُده است
مس را گويى كه زر شو راه هست
( ( 2912 ) ) ريگ را گويى كه گل شو عاجز است
خاك را گويى كه گل شو جايز است
( ( 2913 ) ) رنجها دادست كان را چاره نيست
آن به مثل گنگى و فطس و عمى است
( ( 2914 ) ) رنجها داده است كان را چاره هست
آن به مثل لقوه و درد سر است
( ( 2915 ) ) اين دواها ساخت بهر ائتلاف
نيست اين درد و دواها از گزاف
( ( 2916 ) ) بلكه اغلب رنجها را چاره هست
چون به جدّ جويى بيايد آن به دست
( ( 2912 ) ) ريگ را گويى كه گل شو عاجز است
خاك را گويى كه گل شو جايز است
تكوينات خارج از اختيار را با پديده و كارهاى اختيارى اشتباه نكنيم . و در اين مسئله حساس عقل و وجدان خود را به هياهوى الفاظ نبازيم .
جلال الدين در اين ابيات بهانهء سست و بىپايهء جبريون را قطع نموده و مىگويد : با مشاهدهء تكوينيات خارج از حيطهء اختيار ، قدرت و آزادى خود را به طور مطلق منكر مباشيد .
درست است كه ماهيت بعضى از اجزاء عالم هستى تسليم كار و اختيار ما نمىگردد ، اما نقش فعاليتهاى ما را روى اجزاء و شئون ديگر از جهان هستى ناديده نگيريد .
آيا موقعى كه يك بيمارى در بدن ما نفوذ مىكند در صدد چاره جويى و به دست آوردن بهبودى بر نمىآييم ؟ آيا براى اين كه در موقع مقتضى گرسنگى و تشنگى خود را بر طرف كنيم ، دنبال پيدا كردن غذا و آب نمىرويم ؟