تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 78

ترحم وى را به راه راست هدايت خواهد كرد و بوى درس عبرتى خواهد داد زيرا ترحم مهمترين و شايد يگانه قانونى است كه بر زندگى بشر حكومت مىكند . ( 1 ) » اگر جواب آرى است يا به عبارت ديگر هر گاه شما به قول خودتان شرافت و وجدان و به قول ما قضاوت درست داريد ، ما را راضى كنيد و ديگر از اين مقوله بحث نكنيم و قضيه را بدون توقع و خواهش و تمنا از ما ، فيصل دهيد ، زيرا خدمتى كه شما مىكنيد در راه عدالت است و منتى بر دوش ما نداريد . ( 2 ) « ممكن است ده هزار روبل را نگيرد و براى گوش دادن بنداى وجدان خود آن را پس دهد ، لكن باز هم بامر همان وجدان شب هنگام باز خواهد آمد ، سر تو را خواهد بريد و پولت را از صندوق خواهد ربود ، زيرا به نظر او اين اقدام يك عمل جنايت كارانه نيست ، بلكه اقدامى است كه از » نوميدى مشروعى « سرچشمه گرفته است . ( 3 ) » براستى شما آدمى را سخت دچار اشتباه مىكنيد آه شاه زاده از يك طرف چنان صداقت و سادگى نشان مىدهيد كه در اين قرن طلايى هرگز نظير آن ديده نشده است و از جانب ديگر نفوذ روان شناسى عميق شما همچون تيرى از بدن آدمى عبور مىكند . ( 4 ) در ميان ما پيوسته فرياد شكايت از كمى مردان عمل بلند است . همه مىگويند مرد سياسى و ژنرال و كارمند ادارى در همه جا يافت مىشود ، لكن بمحض اين كه نياز بمرد عمل مىيابيم مواجه با اشكال مىشويم . ( 5 ) با اين همه همانطور كه گفتيم آفتاب اميد درخشيدن گرفته و براى مدت محدودى