تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 579

مساهمون:

ص٥٧٩
لا جرم حق هر دو مسجد آفريد دوزخ آنها را و اينها را مزيد ( 1 )
چند مطلب را در توضيح ابيات بعنوان مقدمهء توضيح آيه متذكر مىشويم :

مطلب يكم - آيا مقصود از عبادت تنها حركات و سكنات و سخنهاى محدود در موقع بر قرار ساختن رابطه با خدا است ؟

البته نه ، زيرا تمام اجزاى هستى از پستترين جزء ماده تا عالىترين جلوه هاى آن خواه به عظمت كهكشانها و خواه به كوچكى شاخ مورچهء محقر كه در لانهء ناچيزى از كرهء زمين ناچيزى در مقابل منظومهء شمسى ناچيز در مقابل كهكشانها . . . همه و همه در حال عبادتند ، حتى موى سر ناآگاه و سر ناخن ناهشيار و چشمه هاى رگهاى خون و ضربان قلب پليدترين فرد انسانى و پاكترين فرزند آدم در عبادت او بسر مىبرند ، بالاتر از اينها تخيلات و اميال و انديشه ها و تجسيمات كه امواجى از ماده هستند ، همه و همه -
از ثرى تا به ثريا به عبوديت او همه در ذكر و مناجات و قيامند و قعود

اين است معناى عمل به دستور كلى الهى : « ثُمَّ اِسْتَوى إِلَى اَلسَّماءِ وَهِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ اِئْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ 41 : 11 . » ( 2 ) ( سپس براى آفرينش آسمان تصميم گرفت و مشرف گشت ، در حالى كه آسمان گازى مانند دود بود ، به آسمان و زمين دستور داد اختيارا يا به طور اكراه به جريان بيفتند ، آسمان و زمين گفتند : ما در حال اختيار به جريان مىفتيم ) . « وَلَه أَسْلَمَ مَنْ فِي اَلسَّمواتِ وَاَلأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً 3 : 83 . » ( 3 ) ( هر چه كه در آسمانها و زمين است اختيارا يا به طور اكراه به او تسليم شده‌اند ) . « وَلِلَّه يَسْجُدُ مَنْ فِي اَلسَّمواتِ وَاَلأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً 13 : 15 . » ( 4 )

هامش
( 1 ) دفتر سوم ، ص 185 ، از بيت 4 تا 16 . .
( 2 ) سوره فصلت ، آيهء 11 . .
( 3 ) سوره آل عمران ، آيهء 83 . .
( 4 ) سوره الرعد ، آيهء 15 . .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 579 | محمد تقي جعفري