تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 47

بالاخره سفته به دست جباروف افتاده است و او هم از اذيت كردن تو فرو گذار نكرده است . وقتى از قضايا با خبر شدم براى راحتى وجدانم مىخواستم مرد تاجر را گوشمالى بدهم ، اما در اين اثناء ما بين من و پاشنكا توافق حاصل شد . ( 1 ) اشتباهات اين اشخاص سبب خشم من نيست : هر كس مجاز است خطا كند ، اشتباه قابل بخشايش است زيرا به وسيلهء آن انسان به حقيقت مىرسد . ( 2 ) اكنون بايد طريقهء جديدى پيدا كرد و روش كهنه را كه متروك شده است رها كرد . تنها معلومات روان شناسى مىتواند ما را براى يافتن قاتل هدايت كند آنها مىگويند « ما وقايع را در نظر مىگيريم » اما تنها وقايع را نبايد در نظر گرفت ، بلكه نصف موفقيت در حل معما بستگى به طرز تعبير وقايع دارد . ( 3 ) انسان از تنفرى كه نسبت به مردم احساس مىكند ، شرمسار گشته و دوباره به سوى آدميان باز مىگردد . ( 4 ) هر قدر انسان زندگى كند ياد مىگيرد : ( 5 ) به نظر آنها عالىترين درجهء ترقى آن است كه انسان تا كمترين حد امكان به خودش شبيه باشد . ( 6 ) گوش كن تو يك جوان خوبى هستى ، اما يك مشت عيب هم دارى ، تو شهوتران پستى مىباشى . تو راحتى خود را دوست دارى ، چاق مىشوى و نمىتوانى خود را از چيزى محروم كنى . بعقيدهء من اين رذالت است ، زيرا انسان را مستقيماً به سوى كثافت كارى مىكشاند . ( 7 ) اشخاصى كه دچار فكر ثابتى هستند از قطره‌اى اقيانوسى مىسازند . ( 8 )