تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 41

اين موضوع نشان مىدهد كه در آغاز زمستان اشخاص هنوز به سرما عادت نكرده‌اند بنا بر اين در ميان افراد بشر همه چيز بسته به عادت است ، حتى در امور دولتى و سياسى عادت مهمترين فنر حركات بشر است . ( 1 ) وقتى شما بزرگتر شديد خودتان تصديق خواهيد كرد : سن در افكار و عقايد آدمى چه تأثيرى دارد . ( 2 ) بعداً نيز ممكن است در شهر ديگرى داد رس شود و يا متصدى شغلى شبيه به داد رسى گردد ، زيرا كسانى كه رنج ديده‌اند بهتر قضاوت مىكنند . ( 3 ) آرى علمى به نام اخلاق وجود دارد لكن اعتراف مىكنم كه من نمىتوانم شرح بدهم اين علم چيست ؟ ( 4 ) آرى عده بىشمار ، صدها تن از اين مردان هستند كه با چكش در زير زمين مشغول كار كردن و رنج بردن مىباشند . آه بديهى است كه زنجير بپاهايمان خواهند بست ، آزاد نخواهيم بود ، لكن در همان بحبوحهء رنج ما به لذت و سعادت حقيقى كه بدون آن انسان نمىتواند زندگى كند و خدا وجود داشته باشد نائل خواهيم آمد . زيرا خداست كه لذت و نيك بختى را اعطا مىكند . اين امتياز بزرگ تنها به او تعلق دارد . . . . خدايا بگذار كه انسان در ميان دعا مستهلك گردد چگونه مىتوانم بدون خدا در زير زمين زندگى كنم ؟ راكيتين دروغ مىگويد هر گاه خدا را از روى زمين اخراج كنند ، در زير زمين مقدمش را گرامى خواهيم داشت . زندانى بدون وجود خدا نمىتواند بزندگى خود ادامه دهد زيرا او بيش از مرد