نمود كه در هر قرنى دو يا سه يا چهار نفر درك كنند ، ولى در قرآن مجيد همين موضوع با ساده ترين شكل بيان شده است كه همهء عقول را به كلى قانع مىسازد .
« شما اگر ديدار خدا را مىخواهيد عمل صالح به جا بياوريد » ، « باز گشت همه به سوى او است » ، « اى نفس كه به آرامش خود رسيدهاى در حالى كه تو از خدا و خدا از تو راضى است به سوى خدايت بر گرد . » .
46 - مغرور عقل جزيى نباشيد .
حيله و مكر اندرين ره سود نيست
هر كه شد مغرور عقل او كودنى است ( 1 )
با مشاهدهء آن همه خطاها و اشتباهات ، مغرور شدن به عقل ، انسان را از زمرهء انسانيت بيرون مىكند ، جاى تأسف است كه انسان نه يك بار نه دو بار نه صد بار ، بلكه هزاران بار در فراز و نشيب زندگى به خسارت ناشى از پرستش عقل محدود خود مبتلا شود ، باز از عقل و تعقل به معنايى كه شرايط محدود خود اجازه مىدهد دم بزند
عجب از گمشدگان نيست ، عجب
ديو را ديدن و نشناختن است ( 2 )
پروين اعتصامى اينان در سر چشمهء آب حيات با لب تشنه نشسته و زانو به بغل گرفته ، كوزه هاى پر از آب شور به سر مىكشند و هيجانات نارواى درونى را با سيراب شدن اشتباه مىكنند
47 - اى عقل بىنوا با احساس وظيفه مخالفت مكن .
عقل تو از آفتابى بيش نيست
اندر آن فكرى كه نهى آمد مايست
كژ منهاى عقل تو هم گام خويش
تا نيايد آن كسوفت رو به پيش ( 3 )
هامش
( 1 ) دفتر دوم ، ص 127 بيت 61 . .
( 2 ) ديوان پروين اعتصامى . .
( 3 ) دفتر ششم ، ص 366 بيت 57 و 58 . .