تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 235

آيهء 80 و رعد آيه 1 تا 4 و جاثيه آيه 5 وارد شده است . گروه دوم - ندامت انسانى را در هنگام احساس نتيجهء تقصير مربوط به عدم تعقل بيان مىنمايد ، مانند : « قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ اَلسَّعِيرِ 67 : 10 . » ( 1 ) ( تبه كاران در عذاب اخروى مىگويند : اگر حقيقت را مىشنيديم و تعقل مىكرديم از معذبين در آتش نبوديم ) . گروه سوم - مردمى را با اين كه تعقل داشتند ، حقيقت را پوشانيده‌اند توبيخ مىنمايد ، مانند : « يَسْمَعُونَ كَلامَ الله ثُمَّ يُحَرِّفُونَه مِنْ بَعْدِ ما عَقَلُوه 2 : 75 « ( 2 ) ( آنان كلام خدا را مىشنوند ، سپس آن را با اين كه تعقل كرده‌اند ، منحرف مىسازند ) . گروه چهارم - مردم بىاعتنا به تعقل را توبيخ مىكند - مانند : « أَ تَأْمُرُونَ اَلنَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ اَلْكِتابَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ 2 : 44 « ( 3 ) ( آيا مردم را به نيكو كارى دستور مىدهيد و خودتان را فراموش مىكنيد ، با اين كه كتاب الهى را مىخوانيد ، مگر تعقل نمىكنيد ) . گروه پنجم - آيات مربوط به ملامت آنان كه تعقل نمىكنند ، با اين كه وسايل تعقل براى آنان روشن است . اين گروه در موارد فراوانى از قرآن وارد شده است مانند البقرة آيه 76 - آل عمران آيه 65 - الانعام آيه 32 الاعراف آيه 169 يونس آيه 16 - هود آيه 51 - يوسف آيهء 109 - الانبياء آيهء 67 - المؤمنون آيه 80 -