مگر چنين نيست كه خداوند متعال پيش از همه چيز عقل را آفريده است ؟ درست است كه در روايات معتبر وارد شده است كه نخستين مخلوق خدا عقل است . ( 1 ) ولى به اضافهء اين كه در بعضى از روايات مانند روايت ذيل : عقل نخستين مخلوق روحانى است نه ماديات ، با اين حال اين مسئله را اثبات نمىكند كه حقايق جهان هستى انعكاسى از مدركات ما است . مگر همان روش هگل را منظور بداريم كه عقل چونان آهنگ كلى دستگاه هستى است كه به فعليت رسيدن آن عبارت از به وجود آوردن آن آهنگ است . خواستن غرض كه آهنگ كلى است ( عقل ) از نظر غرض بودن مقدم به تمام هستى و زير بناى آن است .